2,6 MİLYAR DOLAR KAZANDIRAN ÜRÜN SAHİPSİZ

2,6 MİLYAR DOLAR KAZANDIRAN ÜRÜN SAHİPSİZ

FINDIK TARIMI ALARM VERİYOR

Türkiye’ye milyarlarca dolarlık döviz kazandıran, yüz binlerce ailenin geçim kaynağı olan fındık tarımı, 2025 yılında da çözümsüzlük, belirsizlik ve sahipsizlikle anıldı. Dünya fındık üretiminin yaklaşık yüzde 65’ini tek başına karşılayan Türkiye’de, üretici her geçen yıl biraz daha üretimden kopma noktasına sürükleniyor.

Bu tabloya dikkat çeken Giresun Ziraat Odası Başkanı Nurittin Karan, 2025 fındık sezonunu değerlendirerek, gelinen noktanın artık yalnızca ekonomik değil, yapısal bir kriz hâline dönüştüğünü vurguladı. Karan, 2026 yılının ise sorunların çözüme kavuştuğu ve üreticinin kazançlı çıktığı bir yıl olması temennisinde bulundu.

2025 yılında fındığın sahipsiz bırakıldığını ifade eden Karan, açıklamasında şu değerlendirmeyi yaptı:
“Dünyanın en kaliteli fındığı Türkiye’de, Türkiye’nin en kaliteli fındığı ise Giresun’da üretilmektedir. Fındık, 2024 yılında 2.6 milyar dolarlık ihracat geliriyle ülkemizin en yüksek gelir getiren tarım ürünü olmuştur. Ancak bu kadar özel ve değerli bir ürüne gerekli özen maalesef gösterilmemektedir. Fındık üretimi ve üreticisi 2025 yılında da sahipsiz kalmıştır. Özetle 2025 sezonu rekolte tartışmalarıyla başlamış, fiyat spekülasyonlarıyla sona ermiştir.”

Stratejik Ürün, Plansız Yönetim

Uzmanlara göre fındık; yalnızca bir tarım ürünü değil, kırsal istihdamdan ihracata, sanayiden gıda güvenliğine kadar birçok alanı doğrudan etkileyen stratejik bir ürün konumunda bulunuyor. Ancak plansız rekolte açıklamaları, geç ilan edilen alım fiyatları, yüksek girdi maliyetleri ve zayıflayan kooperatif yapısı, üreticiyi her yıl biraz daha savunmasız bırakıyor.

Fındıkta yaşanan sorunların artık kronikleştiğine dikkat çeken Karan, 2026 yılına ilişkin beklentisini şu sözlerle dile getirdi:
“2026 yılında inşallah ilimiz ve bölgemiz siyasetçileri fındıkta yaşanan ve artık kronikleşen sorunları gündemlerine alır ve çözüm yolları arar.”

Üreticinin Önündeki 7 Temel Engel

Başkan Karan, fındık tarımının sürdürülebilirliğini tehdit eden ve acil çözüm bekleyen sorunları şu başlıklar altında sıraladı:

1- Fiyat İstikrarsızlığı

Serbest piyasadaki fiyat belirsizliği

Tüccar–üretici arasındaki güç dengesizliği

TMO’nun alım fiyatını geç ve yetersiz açıklaması

2- Girdi Maliyetlerinin Yüksekliği

Gübre, mazot ve işçilik maliyetlerindeki artış

Döviz kurunun üretim maliyetlerini doğrudan etkilemesi

Küçük üreticinin kârlılığını tamamen yitirmesi

3- Düşük Verim ve Kalite

Yaşlanan fındık bahçeleri

Bilinçsiz bakım ve gübreleme

Zararlılar ve hastalıklar (kahverengi kokarca, külleme)

4- İşçilik Sorunu

Hasat döneminde işçi bulma zorluğu

Yüksek yevmiyeler

Mekanizasyon eksikliği

5- Pazarlama Sorunu

Ürünün çoğunlukla yaş olarak satılması

Katma değerli ürün üretiminin sınırlı olması

Kooperatif yapılarının zayıflaması

6- Borçlanma ve Finansman

Krediye bağımlı üretim modeli

Hasat öncesi tüccara mecbur satış

Artan faiz yükü

7- Arazi Yapısı

Küçük ve parçalı bahçeler

Ölçek ekonomisinin kurulamaması

Modern tarım uygulamalarının hayata geçirilememesi

Böyle Devam Edemez

Fındık üreticisinin sorunlarının her yıl raporlandığını ancak çözüm üretilmediğini belirten sektör temsilcileri, mevcut tabloyla devam edilmesi hâlinde hem üretimde hem de ihracatta ciddi kayıpların kaçınılmaz olacağı uyarısında bulunuyor.