ŞİLİ FINDIKTA 300 BİN TONA KOŞUYOR

ŞİLİ FINDIKTA 300 BİN TONA KOŞUYOR: DÜNYA PAZARININ YÜZDE 20'SİNE ULAŞABİLİR Mİ?

Şili'nin 2040 yılından önce 300 bin ton fındık üretimine ulaşabileceği öngörüsü, dünya fındık piyasasında rekabetin geleceğine ilişkin tartışmaları gündeme getiriyor. 2026/27 sezonu üretim tahminlerine göre dünya üretimindeki payı yaklaşık yüzde 8,4 olan Şili, gelecekteki küresel üretim miktarına bağlı olarak yüzde 15-20 düzeyinde bir paya ulaşabilir. Türkiye'nin üretim liderliğini nasıl koruyacağı ve Giresun fındığının bu rekabette nasıl konumlanacağı önem kazanıyor.

ŞİLİ'DEN 2040 ÖNCESİ İÇİN 300 BİN TONLUK ÖNGÖRÜ

Şili'de düzenlenen Fruittrade 2026 etkinliğinde konuşan Nefuen ve Grupo Hijuelas yöneticisi Jorge Mohr, ülkesinin fındık üretimindeki büyüme potansiyeline ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Planet Nuts'ın 7 Ekim 2026 tarihli haberine göre Mohr, Şili'de 2025 yılı itibarıyla yaklaşık 66 bin hektar kayıtlı fındık alanı bulunduğunu, takip eden kış döneminde 7 bin hektardan fazla yeni dikim yapıldığını açıkladı.

Mohr, mevcut büyümenin sürmesi durumunda 2027 yılında 80 bin hektara, sonraki dört-beş yıllık dönemde ise 100 bin hektara yaklaşılabileceğini belirtti. Yeni bahçelerin verime geçmesiyle Şili'nin 2040 yılından önce 300 bin tonun üzerinde fındık üretebileceğini öngördü.

Bu rakamlar, kesinleşmiş üretim sonuçlarını değil, sektör temsilcisinin uzun vadeli tahminlerini ifade ediyor.

ŞİLİ'NİN DÜNYA FINDIK ÜRETİMİNDEKİ PAYI NE KADAR?

Uluslararası Sert Kabuklu ve Kuru Meyveler Konseyinin (INC) verilerine dayandırılan 2026/27 sezonu tahminlerine göre dünya kabuklu fındık üretiminin yaklaşık 1 milyon 432 bin ton olması bekleniyor.

Bu tahminlerde Türkiye'nin üretimi yaklaşık 810 bin ton, Şili'nin üretimi ise 120 bin ton düzeyinde bulunuyor.

Söz konusu rakamlar esas alındığında Türkiye'nin dünya üretimindeki payı yüzde 56,6, Şili'nin payı ise yüzde 8,4 olarak hesaplanıyor.

Bu oranlar, 2026/27 sezonuna ilişkin tahmini üretim miktarlarından hesaplanmış olup kesinleşmiş hasat sonuçları değildir.

ŞİLİ 300 BİN TONA ULAŞIRSA DÜNYA PAZARININ NE KADARINI ELİNDE TUTACAK?

Şili'nin 300 bin tonluk üretime ulaşması, 2026/27 sezonu için öngörülen 120 bin tonluk üretimin 2,5 katına çıkması anlamına geliyor.

Ancak gelecekte dünya üretimindeki payının ne olacağı, aynı dönemde diğer üretici ülkelerin toplam üretimine de bağlı olacak.

Dünya üretiminin 1,5 milyon ton olduğu senaryoda Şili'nin payı yüzde 20'ye, 1,8 milyon tonluk üretimde yüzde 16,7'ye, 2 milyon tonluk üretimde ise yüzde 15'e karşılık geliyor.

Bu oranlar kesinleşmiş 2040 tahminleri değil, farklı dünya üretim miktarları üzerinden yapılan matematiksel hesaplamalardır.

TÜRKİYE'NİN FINDIK ÜRETİMİ 2040'A KADAR NASIL DEĞİŞEBİLİR?

Türkiye'nin uzun vadeli fındık üretiminde iklim koşulları, bahçe yaşı, verimlilik, hastalık ve zararlılarla mücadele, üretici maliyetleri ve tarımsal yatırımlar belirleyici olacak.

Bu nedenle 2040 yılı için tek bir üretim miktarını kesin olarak öngörmek mümkün değil.

Türkiye açısından düşük üretim, mevcut düzeye yakın üretim ve yüksek verimlilik olmak üzere üç farklı senaryo değerlendirilebilir.

TÜRKİYE'NİN 2040 ÜRETİM SENARYOLARI

Aşağıdaki rakamlar resmî üretim tahminleri değil, Türkiye'nin olası üretim kapasitesini Şili'nin 300 bin tonluk öngörüsüyle karşılaştırmak amacıyla oluşturulmuş analitik varsayımlardır. Hesaplamalar kabuklu fındık bazındadır.

Düşük üretim senaryosu: Türkiye'nin üretimi 600 bin ton düzeyinde kalırken Şili'nin 300 bin tona ulaşması durumunda, Türkiye'nin üretimi Şili'nin iki katı olacak. İki ülke arasındaki üretim farkı bugünkü tahmini seviyeye göre daralacak.

Mevcut düzeye yakın üretim senaryosu: Türkiye'nin 800 bin ton üretim gerçekleştirmesi halinde, Şili'nin 300 bin tonluk üretimine karşı yaklaşık 2,7 katlık üretim üstünlüğü korunacak.

Yüksek verimlilik senaryosu: Türkiye'nin bahçe yenileme, verimlilik ve üretim teknolojilerine yönelik yatırımlarla 1 milyon ton üretime ulaşabildiği varsayımında, Şili'nin 300 bin tonluk üretimine karşı yaklaşık 3,3 katlık üstünlük söz konusu olacak.

Bu üç senaryo, Türkiye'nin 2040 yılında mutlaka bu miktarlarda üretim yapacağını göstermiyor. Amaç, farklı üretim düzeylerinin iki ülke arasındaki rekabet dengesini nasıl değiştirebileceğini ortaya koymak.

ŞİLİ'NİN BÜYÜMESİ 300 BİN TONLA SINIRLI KALIR MI?

Şili'nin yeni fındık bahçeleri kurması, modern üretim yöntemlerini yaygınlaştırması ve işleme kapasitesini geliştirmesi, uzun vadeli üretim artışını destekleyebilecek unsurlar arasında bulunuyor.

Ancak 300 bin tonun üzerinde yeni bir üretim düzeyine hangi tarihte ulaşılabileceğine ilişkin doğrulanmış bir tahmin bulunmuyor.

Üretim artışının devamı; su kaynakları, arazi yatırımları, finansman, verimlilik, iş gücü ve uluslararası talep gibi koşullara bağlı olacak.

TÜRKİYE'NİN RAKİBİ YALNIZCA ŞİLİ DEĞİL

Dünya fındık üretiminde Türkiye ve Şili'nin yanı sıra ABD, İtalya, Azerbaycan, Gürcistan ve Çin gibi ülkeler de yer alıyor.

Bu ülkelerde üretimin artması, uluslararası alıcıların farklı kaynaklardan ürün temin etme imkânlarını genişletebilir.

Bununla birlikte üretici ülkelerdeki iklim koşulları, bahçelerin verim düzeyi ve tarımsal maliyetler farklılık gösterdiğinden bütün ülkelerin aynı hızla büyümesi beklenemez.

FINDIKTA FİYAT VE KALİTE REKABETİ ÖNE ÇIKIYOR

Jorge Mohr, Fruittrade 2026 değerlendirmelerinde uluslararası fındık fiyatlarındaki dalgalanmalara da dikkat çekti.

İç fındıkta bazı dönemlerde kilogram başına yaklaşık 15 dolar düzeyinde görülen fiyatlarla, daha yakın dönemde 9 dolar seviyesine yaklaşan bazı ticari işlemleri örnek gösterdi.

Mohr, uzun vadeli yatırımların geçici yüksek fiyatların sürekli devam edeceği varsayımıyla planlanmaması gerektiğini vurguladı.

Ürünün iriliği, randımanı, tazeliği, lezzeti, izlenebilirliği ve sertifikasyon özelliklerinin uluslararası alıcıların tercihlerinde önemli olduğunu belirtti.

TÜRKİYE'NİN FINDIK LİDERLİĞİ TEHLİKEYE GİRER Mİ?

Mevcut üretim tahminleri Türkiye'nin dünya fındık üretimindeki lider konumunu koruduğunu gösteriyor.

Şili'nin 300 bin tona ulaşması, tek başına Türkiye'nin liderliği kaybedeceği anlamına gelmiyor.

Ancak Türkiye'nin üretimi aynı düzeyde kalırken rakip ülkelerin üretim miktarlarını artırması, Türkiye'nin dünya toplamındaki oransal payının gerilemesine neden olabilir.

Üretim miktarındaki üstünlük ile uluslararası ticaretteki rekabet gücünün aynı kavramlar olmadığı da dikkate alınmalı.

GİRESUN FINDIĞI İÇİN NASIL BİR YOL HARİTASI GEREKİYOR?

Şili'nin üretim kapasitesini büyütme öngörüsü, Giresun fındığının geleceği açısından verimlilik, kalite ve katma değer konularını yeniden öne çıkarıyor.

Yaşlanan fındık bahçelerinin yenilenmesi, doğru hasat ve kurutma yöntemlerinin yaygınlaştırılması, hastalık ve zararlılarla mücadele, uygun depolama koşulları ve izlenebilir üretim sistemleri uzun vadeli rekabet bakımından önem taşıyor.

Bunun yanında Giresun fındığının kalite özelliklerinin korunması ve işlenmiş ürünlerle daha yüksek katma değer oluşturulması, uluslararası pazardaki konumunu güçlendirebilecek alanlar arasında bulunuyor.

DÜNYA FINDIK PAZARINDA YENİ DÖNEM

Şili'nin 300 bin tonluk üretim öngörüsü gerçekleşirse ülkenin dünya fındık üretimindeki ağırlığı önemli ölçüde artabilir.

Türkiye'nin gelecekteki konumu ise yalnızca Şili'nin büyümesine değil, kendi üretim kapasitesine, dünya toplam rekoltesine, tüketim eğilimlerine ve diğer üretici ülkelerdeki gelişmelere bağlı olacak.

Türkiye açısından temel hedef, üretimdeki üstünlüğü korurken verimliliği geliştirmek, maliyetleri yönetmek ve Giresun fındığı başta olmak üzere Türk fındığının kalite avantajını daha yüksek katma değere dönüştürmek olacak.

Kaynaklar: Planet Nuts – Jorge Mohr'un Fruittrade 2026 değerlendirmeleri (7 Ekim 2026); Uluslararası Sert Kabuklu ve Kuru Meyveler Konseyi (INC); Mundus Agri – 2026/27 fındık üretim tahminleri.

Analiz notu: 2040 yılına ilişkin Türkiye üretim senaryoları ve Şili'nin olası dünya üretim payları, açıklanmış resmî tahminler değil; belirtilen üretim varsayımlarından hesaplanan karşılaştırmalı senaryolardır.