GİRESUN’DA KOKARCA ALARMI

GİRESUN’DA KOKARCA ALARMI

Fındık Tehlike Altında: Bilim Konuşacak, Hatalar Masaya Yatırılacak

Kahverengi kokarca tarımı vurdu, çözüm için Tarım Çalıştayı düzenleniyor

Giresun ve Doğu Karadeniz’de tarımsal üretimi tehdit eden kahverengi kokarca sorunu, artık göz ardı edilemeyecek boyutlara ulaştı. Başta fındık olmak üzere birçok üründe ciddi verim ve kalite kaybına yol açan zararlıya karşı yürütülen mücadelenin yetersiz kalması, bilimsel ve yapısal bir sorgulamayı da beraberinde getirdi.

Bu kapsamda, tarım politikalarından sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Nihat Babaoğlu’nun katılımıyla 27 Aralık 2025 Cumartesi günü Giresun’da kapsamlı bir Tarım Çalıştayı düzenleniyor. Giresun Belediyesi Kültür ve Fuar Merkezi’nde, saat 13.00’te başlayacak toplantıda; yalnızca çözüm yolları değil, Türkiye’nin kokarca ile mücadelede yaptığı hatalar da açıkça tartışılacak.

Kahverengi Kokarca Nedir? Neden Bu Kadar Tehlikeli?

Asya kökenli istilacı bir tür olan kahverengi kokarca (Halyomorpha halys), çok sayıda bitkiyle beslenebilen polifag yapısı sayesinde kısa sürede geniş alanlara yayılabiliyor. Karadeniz Bölgesi’nde özellikle fındık bahçelerinde yoğun popülasyon oluşturan zararlı;

• Fındıkta iç doluluk oranını düşürüyor,
• Randıman kaybına yol açıyor,
• Ürünün pazarlanabilirliğini azaltıyor,
• Üretici gelirlerinde kalıcı düşüşe neden oluyor.

Ayrıca kış aylarında evlere, depolara ve kapalı alanlara yönelmesi nedeniyle sorun yalnızca tarımsal değil, sosyal ve çevresel bir risk haline gelmiş durumda.

BİLİMSEL MÜCADELE MASADA: ÇALIŞTAYDA NELER KONUŞULACAK?

Giresun’da düzenlenecek Tarım Çalıştayı’nda konu, yüzeysel başlıklarla değil teknik ve bilimsel yönleriyle ele alınacak. Öne çıkan başlıklar arasında:

• Kokarcanın biyolojik yaşam döngüsü
• Üreme ve yayılım dönemlerinin doğru tespiti
• Kimyasal mücadelede zamanlama ve etken madde seçimi
• Biyolojik mücadele olanakları ve doğal düşmanlar
• Entegre Zararlı Yönetimi (IPM) uygulamaları
• Üretici hataları ve sahadaki yanlış uygulamalar
• Kamu kurumları ve yerel yönetimler arası koordinasyon eksikliğiyer alıyor.

Uzmanlara göre bugüne kadar yapılan en büyük hata, bilimsel bütünlükten uzak, parçalı ve geçici çözümler üretmek oldu.

ANALİZ

TÜRKİYE KOKARCA İLE MÜCADELEDE NEREDE HATA YAPTI?

1. Tehdit Zamanında Ciddiye Alınmadı

Kokarca, Türkiye’de ilk görüldüğü yıllarda “geçici bir zararlı” olarak değerlendirildi. Erken uyarı sistemleri kurulmadı, bölgesel karantina önlemleri alınmadı. Bu ihmal, zararlının kontrol edilebilir aşamadan çıkmasına neden oldu.

2. Entegre Mücadele Yerine Sadece İlaçlama Tercih Edildi

Dünya genelinde esas olan entegre mücadele modeli yerine, Türkiye’de ağırlıklı olarak kimyasal ilaçlamaya başvuruldu. Bu durum hem çevreye zarar verdi hem de zararlının direnç geliştirmesini hızlandırdı.

3. Yanlış Zamanlama, Yanlış Rehberlik

Birçok bölgede ilaçlama, zararlının hassas olmadığı dönemlerde yapıldı. Etken madde seçimi bilimsel rehberlere dayanmadı. Üretici yeterince bilgilendirilmedi.

4. Biyolojik Mücadelede Geç Kalındı

Doğal düşmanların devreye sokulması konusunda geç adım atıldı. Pilot çalışmalar yaygınlaştırılamadı, akademik bilgi sahaya indirilemedi.

5. Kurumlar Arası Koordinasyon Sağlanamadı

Tarım ve Orman Bakanlığı, yerel yönetimler, ziraat odaları ve üretici birlikleri arasında ortak bir ulusal eylem planı oluşturulamadı. Veri toplama ve uygulama standartları sağlanamadı.

6. Üretici Eğitimleri Yetersiz Kaldı

Sahaya inen yayım çalışmaları sınırlı kaldı. Birçok üretici, farkında olmadan yanlış uygulamalarla zararlının yayılmasına katkı sundu.

7. Sorun Bölgesel Kriz Olarak Ele Alınmadı

Kokarca meselesi yalnızca “tarımsal zarar” olarak görüldü. Oysa konu; kırsal yaşamı, yerleşim alanlarını ve bölge ekonomisini etkileyen çok boyutlu bir kriz niteliği taşıyor.

Sonuç: Bilim, Koordinasyon ve Süreklilik Şart

Uzmanlara göre başarı için;

• Erken uyarı ve izleme sistemleri
• Entegre zararlı yönetimi
• Güçlü üretici eğitimi
• Kurumsal eşgüdüm
• Biyolojik mücadelede süreklilik artık bir tercih değil, zorunluluk.

Giresun’da düzenlenecek Tarım Çalıştayı’nın, bugüne kadar yapılan hataların açıkça konuşulduğu ve bilim temelli yeni bir yol haritasının çizildiği kritik bir eşik olması bekleniyor.