MİMARLAR ODASI’NDAN GİRESUN KALESİ İÇİN SİT TEPKİSİ

MİMARLAR ODASI’NDAN GİRESUN KALESİ İÇİN SİT TEPKİSİ

Mimarlar Odası Giresun Şubesi, Giresun Kalesi’nin bazı bölümlerinin 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı’ndan 3. Derece Arkeolojik Sit Alanı’na dönüştürülmesine tepki gösterdi. Şube, kararın yapılaşma baskısına yol açabileceğini belirterek kalenin tamamının en yüksek koruma statüsünde tutulmasını istedi.

Mimarlar Odası Giresun Şubesi, Giresun Kalesi’nin koruma statüsünde değişiklik yapıldığı gerekçesiyle yazılı bir basın açıklaması yayımladı.

Açıklamada, kalenin güney sur kalıntıları ile devamındaki alanların ve denize bakan kuzey bölümünün, Trabzon Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 27 Nisan 2026 tarihli ve 11206 sayılı kararıyla 3. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak yeniden düzenlendiği belirtildi.

Şube, söz konusu değişikliğin Giresun’un en önemli tarihî ve simgesel alanlarından biri olan kalenin korunması açısından ciddi riskler taşıdığını savundu.

“GİRESUN KALESİ’NİN YAPILAŞMAYA AÇILMASINA NEDEN OLACAKTIR”

Mimarlar Odası Giresun Şubesi açıklamasında şu ifadelere yer verdi:

“Giresun Kalesi’nde 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı içerisinde bulunan kalenin güney sur kalıntıları ve devamındaki bölüm ile denize bakan kuzey kısmındaki alanların, Trabzon Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 27 Nisan 2026 tarihli ve 11206 sayılı kararıyla 3. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak revize edilmesi, Giresun Kalesi’nin yapılaşmaya açılmasına neden olacaktır.”

Kalenin doğal, tarihî ve arkeolojik değerlerinin en yüksek koruma statüsü altında bulunduğuna dikkat çekilen açıklamada, 1. Derece Arkeolojik Sit Alanlarında bilimsel çalışmalar ve korumaya yönelik uygulamalar dışında herhangi bir yapılaşmaya izin verilmediği vurgulandı.

“KORUMA STATÜSÜNÜN DÜŞÜRÜLMESİ KABUL EDİLEMEZ”

Açıklamada, 3. Derece Arkeolojik Sit statüsünün belirli koruma ve kullanma koşulları çerçevesinde yeni düzenlemelere imkân tanıdığı hatırlatılarak şu değerlendirme yapıldı:

“Doğal, tarihî ve arkeolojik değerlerin en yüksek düzeyde korunduğu; bilimsel çalışmalar dışında yapılaşmaya, kazıya, toprakta veya yer üstünde herhangi bir değişikliğe izin verilmeyen 1. Derece Sit Bölgesi statüsünün değiştirilmesi kabul edilemez. Alanın, koruma kurullarının izni ve özel şartlara bağlı olarak yeni düzenlemelere olanak sağlayabilen 3. Derece Arkeolojik Sit Bölgesi olarak revize edilmesi, Giresun Kalesi’nin yapılaşmaya açılması anlamına gelmektedir.”

Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun arkeolojik sitlere ilişkin ilke kararında, 3. Derece Arkeolojik Sit Alanları “koruma ve kullanma kararları doğrultusunda yeni düzenlemelere izin verilebilecek arkeolojik alanlar” olarak tanımlanıyor. Ancak bu statü, doğrudan ve koşulsuz yapılaşma izni anlamına gelmiyor; uygulamaların koruma amaçlı imar planları, geçiş dönemi yapılaşma koşulları ve ilgili kurul kararları doğrultusunda yürütülmesi gerekiyor. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü

BİLİMSEL İNCELEMELER TAMAMLANMADAN KARAR ALINDIĞI SAVUNULDU

Mimarlar Odası Giresun Şubesi, kalenin yalnızca arkeolojik bir alan olmadığını; aynı zamanda kent merkezinin en önemli seyir, dinlenme ve rekreasyon bölgelerinden biri olduğunu belirtti.

Şube, arkeolojik ve bilimsel incelemeler tamamlanmadan koruma derecesinin değiştirilmesinin kültürel mirasın korunması ilkeleriyle bağdaşmadığını ifade etti:

“Tarihî ve turistik özelliklere sahip olan, aynı zamanda kent merkezinin en önemli rekreasyon alanı niteliğini taşıyan Giresun Kalesi’nin, arkeolojik ve bilimsel inceleme çalışmaları tamamlanmadan yapılaşmaya açık hale getirilebilmesi; tarihî, doğal ve kültürel miras alanlarının korunması ilkelerine uygun değildir.”

KARARIN DÜZELTİLMESİ İSTENDİ

Açıklamanın sonunda Trabzon Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kuruluna çağrıda bulunularak kalenin bütünlüğünün korunması istendi:

“Trabzon Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun konuya ilişkin revizyon kararı düzeltilmeli; Giresun Kalesi’nin tamamı, 27 Nisan 2026 tarihinden önce olduğu gibi 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı niteliğinde korunmalıdır.”

GİRESUN’UN TARİHÎ SİMGESİ

Kent merkezindeki yarımadanın en yüksek noktasında bulunan Giresun Kalesi, hem denizi hem de karayı kontrol edebilen stratejik konumuyla şehrin en önemli tarihî yapıları arasında yer alıyor. İç ve dış kale olmak üzere iki bölümden oluşan yapının kuruluş tarihi kesin olarak bilinmiyor.

Bazı kaynaklarda yerleşimin MÖ 7’nci yüzyılda Karadeniz kıyılarında koloniler kuran Miletoslular tarafından oluşturulduğu ileri sürülürken, ağırlık kazanan görüş kalenin Pontos Kralı I. Farnakes döneminde, MÖ 2’nci yüzyılda kurulduğu yönünde.

Kale surlarının bazı bölümleri doğal ve sarp kayalıklarla bütünleşirken alan içerisinde sarnıçlar, kuyular, gözetleme kuleleri, mağaralar ve kayaya oyulmuş mekânlar bulunuyor. Bazı mekânlarda oturma sekileri, nişler, ocaklar ve fresk izleri de yer alıyor.

Kalenin batı yönündeki çift sıra örgülü sur kalıntılarının, Trabzon İmparatoru II. Aleksios döneminde 1301 yılında gerçekleştirilen onarımdan kaldığı değerlendiriliyor. Giresun ve kale, Fatih Sultan Mehmet’in 1461’de Trabzon’u fethetmesinin ardından kalıcı olarak Osmanlı hâkimiyetine girdi.

Kale içerisinde Millî Mücadele kahramanı Giresunlu Topal Osman Ağa’nın mezarı ile bir şehitlik de bulunuyor. Giresun İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, yapıyı kentin başlıca arkeolojik ve kültürel miras alanlarından biri olarak tanımlıyor. Giresun İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü