Cumhuriyet Tarihi Haberleri - Son Dakika Cumhuriyet Tarihi Haber Güncel Gelişmeler

İZLER’DEN 100. SAYIYA YAKIŞAN ZAFER HAFTASI BULUŞMASI

İZLER’DEN 100. SAYIYA YAKIŞAN ZAFER HAFTASI BULUŞMASI 102 yıllık kültür mirasını 100. sayıya taşıyan İzler Dergisi, Büyük Taarruz’un yıl dönümünde “Atatürk Bibliyografyaları ve Katalogları Sergisi” ile Giresunlularla buluştu. Sergi, 26-27 Ağustos tarihlerinde Can Akengin Sanat Galerisi’nde gerçekleştirildi. Giresun’un kültür, sanat ve edebiyat hayatında önemli bir yere sahip olan Can Akengin Bilgi Yurdu Derneği ile İzler Dergisi, 100. sayı kutlamalarını Cumhuriyet tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri olan Büyük Taarruz’un yıl dönümüne taşıdı. Can Akengin Bilgi Yurdu Derneği tarafından düzenlenen “Atatürk Bibliyografyaları ve Katalogları Sergisi”, 26 Ağustos 2026’da Can Akengin Sanat Galerisi’nde açıldı, 27 Ağustos’a kadar Giresunluların ziyaretine sunuldu. İki gün süren sergide, araştırmacı-yazar Akın Aktaş’ın yıllara yayılan çalışmaları sonucunda oluşturduğu Atatürk bibliyografyaları, katalogları ve kaynak eserlerden oluşan koleksiyon ziyaretçilerle buluştu. Etkinlik böylece yalnızca bir kitap sergisi olmaktan çıkarak, 1924’te başlayan İzler yayıncılığının, Can Akengin Bilgi Yurdu’nun kültür mirasının ve Atatürk üzerine yaklaşık bir asırlık bibliyografik hafızanın aynı mekânda buluştuğu özel bir kültür etkinliğine dönüştü. 1924’TE BAŞLAYAN İZLER YOLCULUĞU 100. SAYIYA ULAŞTI İzler’in hikâyesi Cumhuriyet’in ilk yıllarına uzanıyor. Dergi, Cumhuriyet’in ilanından yaklaşık dört ay sonra, 21 Şubat 1924’te, Bilgi Yurdu’nun yayın organı olarak “İzler Mecmuası” adıyla yayın hayatına başladı. Şiirden hikâyeye, eğitimden bilime, spordan gezi yazılarına ve toplumsal yaşama kadar geniş bir içerik alanına sahip olan İzler, dönemin Giresun’daki kültür ve düşünce hayatının önemli yayınlarından biri haline geldi. “Anadolu’muzun İyilik ve Güzellik İzleri” anlayışıyla yayımlanan dergi yalnızca Giresun’u değil, Anadolu’nun farklı şehirlerindeki kültürel ve toplumsal gelişmeleri de sayfalarına taşıdı. Dönemin gençleri, öğretmenleri, şairleri ve aydınlarının katkısıyla yaşatılan derginin yayın sorumluluğunu çeşitli dönemlerde Cemil Hüseyin Gökdeniz, Nuri Ahmet Çimşit ve Can Akengin üstlendi. İzler Mecmuası, 15 Mayıs 1927 tarihli 27. sayısının ardından yayın hayatına ara verdi. 93 YILLIK ARADAN SONRA 28. SAYIDAN DEVAM ETTİ İzler’in tarihindeki en dikkat çekici gelişmelerden biri ise 93 yıl sonra gerçekleşti. Gürsel Ekmekçi ve arkadaşlarının girişimiyle Can Akengin Bilgi Yurdu Derneği 2019 yılının sonunda yeniden oluşturuldu. Yeni dönemde alınan en önemli kararlardan biri, İzler’in tarihsel yayın zincirinin korunması oldu. Derginin numarası yeniden “1”den başlatılmadı. İzler, Ağustos 2020’de yayımlanan 28. sayısıyla, 1927’de bıraktığı yerden yayın hayatına devam etti. 2020’den 2026’ya kadar aylık yayın düzenini sürdüren İzler, Ağustos 2026’da 100. sayıya ulaştı. Bu nedenle İzler’i “102 yıldır kesintisiz yayımlanan” bir dergi olarak değil; kökleri 1924’e uzanan, 93 yıllık aranın ardından tarihsel numaralandırmasını koruyarak yeniden yayımlanmaya başlayan ve bugün 100. sayıya ulaşan bir Giresun kültür mirası olarak tanımlamak gerekiyor. BİLGİ YURDU YALNIZCA DERGİ YAYIMLAMADI Can Akengin Bilgi Yurdu Derneği’nin yeniden kuruluşunun ardından yürüttüğü çalışmalar yalnızca İzler’in yayımlanmasıyla sınırlı kalmadı. Dernek bünyesinde Türk halk müziği ve Türk sanat müziği koroları oluşturuldu; konserler, sergiler, edebiyat buluşmaları, tiyatro çalışmaları ve kültürel etkinlikler gerçekleştirildi. Bilgi Yurdu Temsil Heyeti yeniden oluşturularak tiyatro çalışmalarına başlanırken, halk oyunları, fotoğrafçılık ve kent kültürünün yaşatılmasına yönelik farklı alanlarda faaliyetler yürütüldü. “Giresun’un Değerleri: Bizim Uşaklar” gibi çalışmalarla kentin tarihî ve kültürel kişiliklerinin sahneye taşınması hedeflendi. İzler Dergisi ise bu süreçte Giresun’un sanatçılarını, şairlerini, yazarlarını, tarihini, geleneklerini ve kent belleğini sayfalarında kayıt altına almaya devam etti. KADINLAR BANDOSU BİLGİ YURDU’NUN DİKKAT ÇEKEN ÇALIŞMALARINDAN OLDU Can Akengin Bilgi Yurdu’nun son dönemde dikkat çeken çalışmalarından biri de Kadınlar Bandosu oldu. 2025 yılında gönüllü kadınların katılımıyla oluşturulan ekip, kısa sürede düzenli çalışma disiplini kazanarak millî bayramlarda ve çeşitli kültürel etkinliklerde Giresunluların karşısına çıktı. Cumhuriyet Bayramı, yeni yıl programları ve 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı gibi etkinliklerde yer alan Kadınlar Bandosu, yalnızca müzik performansıyla değil, kadınların kültürel ve kamusal hayattaki görünürlüğünü artıran yapısıyla da Bilgi Yurdu’nun çalışmalarında ayrı bir yer edindi. Böylece Can Akengin Bilgi Yurdu, 1924’te dergi ve kültür çevresi olarak başlayan tarihsel mirasını bugün yayıncılık, müzik, tiyatro, sergi ve kent belleği çalışmalarıyla sürdürmeye devam ediyor. 100. SAYI KUTLAMASI BÜYÜK TAARRUZ’UN BAŞLADIĞI GÜNDE İzler’in 100. sayı etkinliklerinin ilk büyük buluşmasının 26 Ağustos’ta gerçekleştirilmesi de tesadüf değildi. Türk ordusunun işgal kuvvetlerine karşı başlattığı Büyük Taarruz, 26 Ağustos 1922 sabahı başladı. Harekâtın belirleyici aşaması 30 Ağustos’ta Başkomutan Mustafa Kemal Paşa’nın yönettiği Başkomutanlık Meydan Muharebesi ile kazanıldı. Bu nedenle İzler’in 100. sayı etkinlikleri kapsamında Atatürk üzerine hazırlanmış bibliyografya ve katalogların 26 Ağustos’ta sergilenmesi, Cumhuriyet’in askerî kuruluş mücadelesiyle kültürel hafıza arasında doğrudan bir bağ kurdu. ATATÜRK’ÜN FİKİR VE YAYIN DÜNYASI AYNI SALONDA Sergide Mustafa Kemal Atatürk’ün yaşamı, fikirleri, askerî ve siyasi mücadelesi üzerine hazırlanmış bibliyografyalar, kataloglar, kitaplar ve tarihî kaynaklar yer aldı. Etkinliğe ilişkin açıklamalarda, koleksiyonda Türkiye’de ve dünyanın farklı ülkelerinde hazırlanmış Atatürk bibliyografyaları ile katalogların bulunduğu belirtildi. Böylece ziyaretçiler yalnızca Atatürk hakkında yazılan kitapları değil, Atatürk üzerine yapılan araştırmaların ve yayıncılığın yaklaşık bir asırlık gelişimini de inceleme fırsatı buldu. Serginin açılışına YENİ Parti Giresun Milletvekili Elvan Işık Gezmiş, Giresun Belediye Başkan Vekili Erkan Hacak, Belediye Başkan Yardımcısı Mehmet Ali Akten, ADD önceki dönem Giresun Başkanı Hilmi Taşkın, dernek üyeleri ve davetliler katıldı. Etkinliğin açılışına ilişkin açıklamalarda serginin Türkiye’de ilk kez Giresun’da gerçekleştirildiği ifade edildi. AKIN AKTAŞ’IN YILLARA YAYILAN ATATÜRK ARŞİVİ GİRESUNLULARLA BULUŞTU Sergide ziyaretçilerle buluşan koleksiyonun arkasında ise araştırmacı-yazar Akın Aktaş’ın uzun yıllara yayılan akademik, bibliyografik ve arşiv çalışmaları bulunuyor. Aktaş’ın çalışmaları sıradan bir kitap koleksiyonculuğunun ötesinde; Atatürk, Millî Mücadele, Cumhuriyet tarihi, bibliyografya ve arşiv belgeleri üzerine sistematik araştırmalardan oluşuyor. Bu birikimin en önemli ürünlerinden biri, Aktaş’ın 2023 yılında yayımlanan “Atatürk’ün 100 Yıllık Bibliyografyası – Kırmızı Kitap” adlı çalışması. 386 sayfalık eser, Türkiye Cumhuriyeti’nin 100. yılına armağan edildi; kaynakça, dizin, bibliyografya ve eklerden oluşan kapsamlı bir başvuru çalışması olarak yayımlandı. YILLAR ÖNCE BAŞLAYAN BİBLİYOGRAFYA ÇALIŞMASI Akın Aktaş’ın bibliyografya alanındaki akademik çalışmaları, Nene Hatun üzerine yaptığı lisansüstü araştırmayla başladı. Daha sonra Cumhuriyet dönemi ve Atatürk araştırmalarına ağırlık veren Aktaş; Erzurum Kongresi bibliyografyası, Atatürk’ün akademik tezlerdeki yeri ve Millî Mücadele kaynakları üzerinde çalışmalar yürüttü. Bu süreç zamanla daha kapsamlı bir Atatürk bibliyografyası projesine dönüştü. TÜRKİYE, KKTC VE AZERBAYCAN TARANDI Aktaş, “Kırmızı Kitap”ı hazırlarken Türkiye, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ve Azerbaycan’da Atatürk hakkında Türkçe yayımlanan kitapları bir araya getirmeyi hedefledi. Araştırma kapsamında Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Millî Kütüphane, Türk Tarih Kurumu, Atatürk Araştırma Merkezi, Azerbaycan Atatürk Merkezi, resmî ve özel kütüphaneler, sahaflar, bibliyografyalar, kataloglar ve akademik veri tabanlarından yararlanıldı. Bu nedenle Can Akengin Sanat Galerisi’nde sergilenen eserlerin arkasında yıllar süren tarama, araştırma, kaynak toplama ve tasnif faaliyeti bulunuyor. 100’DEN FAZLA BİBLİYOGRAFYA VE KATALOG İNCELENDİ “Kırmızı Kitap”ta 100’den fazla Atatürk bibliyografyası ve kataloğunun içerik bilgileri ele alındı. Aktaş, çalışmasında Atatürk üzerine yazılmış bütün eserleri eksiksiz biçimde topladığı iddiasında bulunmuyor. Aksine, bu alanın son derece geniş olduğunu belirterek temel amacını Atatürk hakkında yazılan eserlerin kayıt altına alınmasına katkıda bulunmak ve geçmişten geleceğe bir köprü kurmak şeklinde ortaya koyuyor. 1941’DEN GÜNÜMÜZE BİBLİYOGRAFİK HAFIZA Aktaş’ın oluşturduğu kronoloji, Türkiye’de Atatürk bibliyografyalarının gelişimini de ortaya koyuyor. 1941’de yayımlanan ilk dönem çalışmalarından başlayarak Atatürk ve Devrimleri Bibliyografyası, Atatürk Bibliyografyalarının Bibliyografyası, Atatürk Belgeliği Bibliyografyası, Kemal Atatürk A Centennial Bibliography (1881-1981) ve Atatürk hakkında yurt dışında yayımlanan eserleri kapsayan çalışmalar kronolojik olarak kayıt altına alınmış durumda. Kataloglar bölümünde de Atatürk’ün Özel Kütüphanesinin Kataloğu, Harp Akademileri Kütüphanesi Atatürk Kitapları Kataloğu, İstanbul Üniversitesi, Boğaziçi Üniversitesi ve farklı bölgelerdeki halk kütüphanelerinin Atatürk kitapları toplu katalogları bulunuyor. BULANCAKLI ÖĞRENCİLER DE ARAŞTIRMAYA KATILDI Çalışmanın Giresun açısından önemli ayrıntılarından biri de Bulancak Kadir Karabaş Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu öğrencilerinin veri toplama sürecine katkısı oldu. Aktaş’ın eserinde aktardığına göre Turizm İşletmeciliği, Uluslararası Ticaret ve Finansman ile Lojistik bölümlerinde öğrenim gören öğrencilerden, yaşadıkları şehirlerdeki kütüphanelerde bulunan Atatürk hakkında yazılmış eserleri araştırmaları istendi. Öğrencilerin gerçekleştirdiği bu çalışma, bibliyografyanın eksiklerinin giderilmesine katkı sağladığı gibi gençlerin kütüphaneleri ve bibliyografik araştırma yöntemlerini tanımalarına da imkân sağladı. AKTAŞ’IN ÇALIŞMALARI ATATÜRK BİBLİYOGRAFYASIYLA SINIRLI DEĞİL Akın Aktaş’ın araştırma alanları geniş bir yakın tarih çerçevesine yayılıyor. “Akademi Dünyasında Atatürk – Lisansüstü Tezler”, “Erzurum Kongresi Bibliyografyası 1919-2020”, “Selanikli Ali Rıza Efendi 1841-1886 – Atatürk’ün Babası”, Nene Hatun üzerine araştırmalar, Hasan Tahsin Uzer ve Üçüncü Umumi Müfettişlik çalışmaları, Doğu Gazetesi incelemeleri ve arşiv belgeleri üzerinden çocuk haklarını ele aldığı akademik çalışmalar bu araştırma alanının parçaları arasında bulunuyor. Dolayısıyla Giresun’daki sergide görülen koleksiyon, yıllara yayılan tarihçilik, bibliyografya ve arşiv araştırmasının somut bir sonucu niteliğini taşıyor. İKİ AYRI TARİHSEL HAFIZA AYNI SERGİDE BULUŞTU “Atatürk Bibliyografyaları ve Katalogları Sergisi”ni özel kılan da bu noktada ortaya çıkıyor. Bir tarafta 1924’te başlayan Can Akengin Bilgi Yurdu ve İzler geleneği, diğer tarafta Akın Aktaş’ın Atatürk üzerine yaklaşık bir asırlık yayın hafızasını ortaya koyan araştırması bulunuyor. İzler’in 100. sayısı vesilesiyle bu iki kültürel birikim Büyük Taarruz’un başladığı tarihte aynı salonda buluştu. Bu nedenle etkinlik yalnızca iki gün süren bir kitap sergisi olarak değil, Giresun’un tarih, yayıncılık, Cumhuriyet ve kent belleğine eklenen yeni bir kültür kaydı olarak değerlendirilebilir. SIRADA 19 EYLÜL VAR İzler’in 100. sayı kutlamaları sergiyle sona ermiyor. Programın bir başka ayağı 19 Eylül 2026’da, Mustafa Kemal Atatürk’ün Giresun’a gelişinin ve Bilgi Yurdu ile buluşmasının yıl dönümünde gerçekleştirilecek. Can Akengin Bilgi Yurdu Kadınlar Bandosu’nun da yer alacağı etkinlikle, 19 Eylül 1924’te Mustafa Kemal Paşa’nın Giresun ziyareti yeniden kent hafızasına taşınacak. Böylece İzler’in 100. sayı kutlamaları, 1924’teki Bilgi Yurdu-Atatürk buluşmasını 102 yıl sonra yeniden hatırlatan bir programla devam edecek. CAN AKENGİN BİLGİ YURDU’NA, İZLER’E VE AKIN AKTAŞ’A TEŞEKKÜR 26-27 Ağustos tarihlerinde gerçekleştirilen serginin ardından geriye yalnızca iki günlük bir etkinliğin fotoğrafları değil, önemli bir kültürel kayıt kaldı. Yıllara yayılan Atatürk bibliyografyası ve koleksiyonunu Giresunlularla buluşturan Akın Aktaş’a; sergiyi İzler’in 100. sayı programı içerisine taşıyarak düzenleyen Can Akengin Bilgi Yurdu Derneği’ne; İzler’i 1924’ten bugüne uzanan tarihsel yayın zincirinde 100. sayıya ulaştıran yayın emekçilerine; serginin hazırlanması, düzenlenmesi ve ziyaretçilerle buluşturulmasında görev alan herkese teşekkür etmek gerekiyor. Aktaş da kendi eserinde çalışmasına destek veren akademisyenleri, Millî Kütüphane çalışanlarını, Bulancak Kadir Karabaş Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu yönetimini ve öğrencilerini ayrıca anıyor. Can Akengin Bilgi Yurdu ve İzler’in 102 yıllık kültür mirası, yalnızca geçmişe ait bir hatıra olarak korunmuyor; dergi, sergi, müzik, tiyatro ve farklı kültür-sanat çalışmalarıyla yeniden üretilerek yeni kuşaklara aktarılıyor. Atatürk Bibliyografyaları ve Katalogları Sergisi sona erdi; İzler’in 100. sayı yolculuğu, Can Akengin Bilgi Yurdu’nun kültür çalışmaları ve Akın Aktaş’ın bilimsel araştırmaları ise yeni izler bırakmaya devam ediyor.

GİRESUN’UN MECLİS HAFIZASI

GİRESUN’UN MECLİS HAFIZASI Cumhuriyet döneminde 155 kayıt, 79 isim, 28 dönemlik siyasi temsil dosyası Giresun’un Cumhuriyet tarihi boyunca Türkiye Büyük Millet Meclisi’ndeki temsili, yalnızca seçilen milletvekillerinin isimlerinden ibaret değil. Bu tablo; kentin Ankara’daki ağırlığını, siyasi dönemlere göre değişen parti tercihlerini, en uzun ve en kısa görev yapan isimleri, bakanlık koltuğuna uzanan siyasetçileri ve Meclis performansı açısından cevap bekleyen soruları da ortaya koyuyor. Cumhuriyetin kuruluşundan bugüne Giresun’u TBMM’de temsil eden milletvekilleri üzerine hazırlanan almanak çalışması, kentin yaklaşık bir asırlık siyasi hafızasını ilk kez bütünlüklü bir tabloya dönüştürüyor. Çalışmada 2. dönemden 28. döneme kadar Giresun’dan seçilen milletvekilleri; dönemleri, yılları, partileri, görev süreleri ve siyasi etkileriyle incelendi. TBMM’nin dönem albümleri ve milletvekili kayıtları, bu tür tarihsel incelemelerde ana kaynak olarak kullanılan resmi yayınlar arasında yer alıyor. (Türkiye Büyük Millet Meclisi) Almanak veri tabanına göre Giresun’un Meclis tarihinde 155 dönem kaydı ve 79 tekil milletvekili bulunuyor. Bu tablo, bir yandan Cumhuriyet Halk Partisi’nin tek parti dönemindeki baskın temsilini, diğer yandan Demokrat Parti, Adalet Partisi, ANAP ve AK Parti dönemlerindeki merkez sağ ağırlığını gösteriyor. Araştırmanın ilk sonucu: Giresun’un Meclis tarihi dalgalar halinde ilerlemiş Giresun’un milletvekilliği tarihi incelendiğinde temsilin birkaç ana siyasi dalga üzerinden ilerlediği görülüyor. İlk dalga, Cumhuriyetin kuruluş yıllarıdır. Bu dönemde Hakkı Tarık Us, Musa Kazım Okay, Ali Şevket Çolak, Hacim Muhittin Çarıklı ve Tahir Karadeniz gibi isimler Giresun’u Meclis’te temsil etti. 1923-1950 arası dönemde Cumhuriyet Halk Partisi belirleyici parti oldu. İkinci dalga, 1950 sonrası Demokrat Parti dönemidir. Hamdi Bozbağ, Ali Naci Duyduk, Hayrettin Erkmen, Tahsin İnanç, Doğan Köymen, Arif Hikmet Pamukoğlu, Mazhar Şener ve Adnan Tüfekçioğlu gibi isimler bu dönemin öne çıkan temsilcileri arasında yer aldı. Üçüncü dalga, 1961 sonrası parçalı merkez sağ dönemidir. Yeni Türkiye Partisi, Adalet Partisi, CHP, Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi, Millet Partisi ve Demokratik Parti gibi partiler Giresun temsilinde yer buldu. Nizamettin Erkmen, Mustafa Kemal Çilesiz, Ali Köymen, İbrahim Etem Kılıçoğlu, Hacı Ali Cüceoğlu, Mehmet Emin Turgutalp ve Hasan Vamık Tekin bu dönemin dikkat çeken isimleri arasında yer aldı. Dördüncü dalga, 1983 sonrası ANAP dönemidir. Burhan Kara, Yavuz Köymen, Rasim Zaimoğlu, Mehmet Ali Karadeniz ve Ahmet Yılmaz gibi isimlerle ANAP, Giresun temsilinde güçlü bir dönem yaşadı. Beşinci dalga ise 2002 sonrası AK Parti ağırlıklı dönemdir. Nurettin Canikli, Hasan Aydın, Adem Tatlı, Ali Temür, Hacı Hasan Sönmez, Mehmet Geldi, Cemal Öztürk, Sabri Öztürk, Kadir Aydın ve Nazım Elmas bu dönemde Giresun temsilinde öne çıkan AK Parti isimleri oldu. Bu dönemde CHP’den Mehmet Işık, Eşref Karaibrahim, Selahattin Karaahmetoğlu, Bülent Yener Bektaşoğlu, Necati Tığlı ve Elvan Işık Gezmiş; MHP’den Murat Özkan, Orhan Erzurum ve Ertuğrul Gazi Konal Meclis’e girdi. En uzun görev yapanlar: Dört isim aynı zirvede Almanak verilerine göre Giresun siyasi tarihinde en uzun süre milletvekilliği yapan isimler arasında Ahmet Münir Akkaya, Burhan Kara, Mustafa Kemal Çilesiz ve Nizamettin Erkmen öne çıkıyor. Bu dört isim, yaklaşık 19 yıl ve 5 dönemlik görev süreleriyle Giresun’un Meclis hafızasında ayrı bir yer tutuyor. Ahmet Münir Akkaya, Cumhuriyetin ilk dönemlerinden itibaren uzun süre Giresun’u temsil eden isimlerden biri oldu. CHP döneminin güçlü temsilcileri arasında yer alan Akkaya, 4. dönemden 8. döneme kadar uzanan temsil süresiyle erken Cumhuriyet döneminin Giresun siyasetinde kalıcı bir yer edindi. Mustafa Kemal Çilesiz, 1960 sonrası dönemde Giresun’un uzun soluklu temsilcilerinden biri olarak öne çıktı. CHP çizgisinde Meclis’e giren Çilesiz, 12., 13., 14., 15. ve 16. dönemlerde Giresun milletvekili olarak kayıtlara geçti. Nizamettin Erkmen, yalnızca uzun süre milletvekilliğiyle değil, devlet yönetiminde üstlendiği görevlerle de Giresun’un Ankara’daki en etkili isimlerinden biri oldu. Erkmen’in 19 yıl aralıksız Giresun’u temsil ettiği, beş dönem üst üste milletvekili seçildiği, Adalet Partisi genel sekreterliği yaptığı, Devlet Bakanlığı ve Başbakan Yardımcılığı görevlerinde bulunduğu biyografik kayıtlarda yer alıyor. (Biyografya) Burhan Kara ise 1983, 1987, 1991, 1995 ve 1999 seçimlerinde ANAP’tan Giresun milletvekili seçilerek beş dönem üst üste Meclis’te yer aldı. Kara’nın TBMM Başkanlık Divanı İdare Amirliği ve Devlet Bakanlığı görevlerinde bulunduğu da biyografik kayıtlara geçti. (Biyografya) Bakanlık ve üst düzey görevlerde Giresun imzası Giresun milletvekilleri arasında bazı isimler yalnızca Meclis sıralarında değil, hükümetlerde ve devlet yönetiminde de önemli görevler üstlendi. Bu başlıkta ilk öne çıkan isimlerden biri Nizamettin Erkmen oldu. Devlet Bakanlığı ve Başbakan Yardımcılığı görevleri, Erkmen’i Giresun siyasetinin ulusal ölçekteki güçlü temsilcilerinden biri haline getirdi. (Biyografya) Burhan Kara, ANAP döneminde beş dönem milletvekilliğinin yanı sıra TBMM Başkanlık Divanı İdare Amirliği ve Devlet Bakanlığı göreviyle Giresun’un Ankara’daki etkin siyasetçilerinden biri olarak kayda geçti. (Biyografya) Nurettin Canikli ise 2002 sonrası dönemde Giresun siyasetinden çıkan en güçlü yürütme profillerinden biri oldu. Milli Savunma Bakanlığı kaydında Canikli’nin 62. Hükümette Gümrük ve Ticaret Bakanı, 65. Hükümette Başbakan Yardımcısı ve ardından Milli Savunma Bakanı olarak görev yaptığı belirtiliyor. (Millî Savunma Bakanlığı) Bu üç isim, Giresun temsilinin yalnızca yasama faaliyetleriyle sınırlı kalmadığını; bazı dönemlerde yürütme ve devlet yönetimi düzeyinde de karşılık bulduğunu gösteriyor. En kısa görev: 2015’in kısa parlamentosu Giresun’un Meclis tarihinde en kısa görev süreleri denildiğinde 2015 yılı ayrı bir yerde duruyor. 7 Haziran 2015 seçimleriyle oluşan 25. dönem, Türkiye siyasetinde hükümet kurulamaması ve kısa süre sonra 1 Kasım 2015 seçimlerine gidilmesi nedeniyle oldukça kısa sürdü. Bu nedenle Turhan Alçelik, Adem Tatlı, Bülent Yener Bektaşoğlu ve Orhan Erzurum, kısa yasama döneminde Giresun’u temsil eden isimler arasında yer aldı. Almanak verisine göre en kısa görev süresi özellikle Orhan Erzurum için dikkat çekiyor; 25. dönemde yaklaşık yarım yıla yakın bir milletvekilliği süresi kayda geçti. Bu tablo, milletvekilliği süresinin yalnızca kişinin siyasi ağırlığıyla değil, ülkenin genel siyasi konjonktürüyle de doğrudan bağlantılı olduğunu gösteriyor. 28. dönem: Giresun’un güncel temsil tablosu Bugünkü Meclis tablosunda Giresun’u Ali Temür, Nazım Elmas, Elvan Işık Gezmiş ve Ertuğrul Gazi Konal temsil ediyor. TBMM’nin güncel milletvekili listeleme sayfasında 28. dönem listesi ve il bazlı seçim alanı yer alıyor; Giresun da bu listede il olarak bulunuyor. (Türkiye Büyük Millet Meclisi) Ali Temür, 28. dönemde AK Parti Giresun milletvekili olarak görev yapıyor. TBMM özgeçmiş kaydında İliç Maden Kazasını Araştırma Komisyonu üyeliği ve Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonu üyeliği bilgileri yer alıyor. Ayrıca 22. ve 23. dönemlerde de Giresun milletvekili seçildiği kayıtlara geçmiş durumda. (Türkiye Büyük Millet Meclisi) Nazım Elmas, AK Parti Giresun milletvekili olarak 28. dönemde Meclis’te bulunuyor. TBMM kaydında Dijital Mecralar Komisyonu Başkanı olduğu; ayrıca Balıkçılık ve Su Ürünleri Araştırma Komisyonu Başkanvekilliği ile Çocuklara Karşı Şiddet ve İstismarı Araştırma Komisyonu Sözcülüğü görevleri yer alıyor. (Türkiye Büyük Millet Meclisi) Elvan Işık Gezmiş, CHP Giresun milletvekili olarak 28. dönemde Meclis’te görev yapıyor. TBMM kaydında Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu üyeliği, Engelli Bireylerin Sorunlarını Araştırma Komisyonu üyeliği ve ASEAN Parlamentolar Arası Asamblesi üyeliği görülüyor. Aynı kayıtta Gezmiş’in “Giresun’un ilk kadın milletvekili” olduğu bilgisi de yer alıyor. (Türkiye Büyük Millet Meclisi) Ertuğrul Gazi Konal, MHP Giresun milletvekili olarak 28. dönemde görev yapıyor. TBMM kaydında Balıkçılık ve Su Ürünleri Araştırma Komisyonu üyeliği ile Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonu üyeliği bilgileri bulunuyor. (Türkiye Büyük Millet Meclisi) Parti dağılımı: CHP’den DP’ye, ANAP’tan AK Parti’ye Almanak verilerine göre Giresun’un Meclis temsilinde en fazla kayıt CHP hanesinde görünüyor. Bunun temel nedeni, Cumhuriyetin ilk dönemlerinde CHP’nin tek parti olarak Meclis temsiline hâkim olması. Bu dağılım, Giresun’un siyasi temsilinin üç ana eksende şekillendiğini gösteriyor: erken Cumhuriyet döneminde CHP, 1950 sonrası merkez sağ, 2002 sonrası AK Parti ağırlığı. Ancak CHP’nin muhalefet partisi olarak hemen her dönemde temsil bulması, Giresun siyasetinde çift kutuplu bir rekabet geleneğinin de var olduğunu ortaya koyuyor. İz bırakan isimler: Süre, makam ve sembolik değer Giresun’un siyasi tarihinde bazı milletvekilleri görev süresinin uzunluğu, bazıları devlet yönetimindeki makamları, bazıları da sembolik önemleriyle öne çıktı. Hakkı Tarık Us, erken Cumhuriyet döneminde Giresun milletvekili olarak dikkat çeken isimlerden biri oldu. Hakkı Tarık Us üzerine yapılan akademik çalışmada, 1923-1939 yılları arasında aralıksız milletvekili olduğu ve TBMM’de eğitim ile hukuk alanındaki görüşleriyle incelendiği belirtiliyor. (DergiPark) Nizamettin Erkmen, Devlet Bakanlığı ve Başbakan Yardımcılığı görevleriyle Giresun’un ulusal siyasetteki etkisini temsil eden isimlerden biri oldu. Burhan Kara, beş dönemlik milletvekilliği, TBMM Başkanlık Divanı İdare Amirliği ve Devlet Bakanlığı ile 1980 sonrası Giresun siyasetinin en önemli isimlerinden biri olarak öne çıktı. Nurettin Canikli, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, Başbakan Yardımcılığı ve Milli Savunma Bakanlığı görevleriyle Giresun kökenli siyasetçiler arasında yürütme gücü en yüksek isimlerden biri oldu. (Millî Savunma Bakanlığı) Elvan Işık Gezmiş, Giresun’un ilk kadın milletvekili olarak almanakta ayrı bir sembolik başlık altında yer aldı. Bu bilgi TBMM’nin kendi özgeçmiş kaydında da açık şekilde belirtiliyor. (Türkiye Büyük Millet Meclisi) Önerge karnesi: En çok önerge veren kim? Almanak çalışmasının en dikkat çekici sorularından biri şu: Giresun milletvekilleri arasında en çok önerge veren isim kim? Bu soruya kesin cevap vermek için yalnızca isim ve dönem listesi yeterli değil. TBMM’nin yazılı soru önergeleri sorgu sistemi; önerge sahibi, muhatap kurum, önerge özeti, aşama bilgisi ve dönem gibi alanlar üzerinden tarama yapılmasına imkân veriyor. (Türkiye Büyük Millet Meclisi) Bu nedenle önerge sıralaması ayrı bir araştırma katmanı olarak ele alınmalı. Her milletvekili için yazılı soru önergesi, Meclis araştırması önergesi, genel görüşme önergesi, kanun teklifi, imza sahibi olduğu teklifler ve Genel Kurul konuşmaları ayrı ayrı çıkarılmadan “en çok önerge veren milletvekili” kesin olarak ilan edilemez. Bugünkü veriyle söylenebilecek olan şudur: Özellikle 2000 sonrası dönemlerde yasama faaliyetleri dijital olarak daha kolay izlenebildiği için Ali Temür, Nazım Elmas, Elvan Işık Gezmiş, Ertuğrul Gazi Konal, Necati Tığlı, Bülent Yener Bektaşoğlu, Nurettin Canikli, Sabri Öztürk, Cemal Öztürk ve Selahattin Karaahmetoğlu gibi isimlerin performansı TBMM faaliyet bağlantıları üzerinden ayrıca karşılaştırılmalıdır. Dönem dönem Giresun temsil listesi 2. Dönem, 1923-1927: Hacim Muhittin Çarıklı, Hakkı Tarık Us, Musa Kazım Okay, Ali Şevket Çolak, Tahir Karadeniz. 3. Dönem, 1927-1931: Musa Kazım Okay, Ali Şevket Çolak, Tahir Karadeniz, Hakkı Tarık Us, Hacim Muhittin Çarıklı. 4. Dönem, 1931-1935: Hakkı Tarık Us, İhsan Sökmen, Musa Kazım Okay, Ahmet Münir Akkaya, Ali Şevket Çolak. 5. Dönem, 1935-1939: Ahmet Münir Akkaya, Ahmet Talat Onay, Hakkı Tarık Us, Muzaffer Kılıç, Sadri Maksudi Arsal, İsmail Sabuncu, İhsan Sökmen. 6. Dönem, 1939-1943: Ahmet Münir Akkaya, Fikret Yüzatlı, Ahmet Talat Onay, Nafi Atuf Kansu, İsmail Sabuncu, Hasan Vasıf Somyürek, İhsan Sökmen. 7. Dönem, 1943-1946: Ahmet Münir Akkaya, Ahmet Ulus, Ayetullah Sayar, Fikret Yüzatlı, Hasan Vasıf Somyürek, İhsan Gürak, İhsan Sökmen, İsmail Sabuncu, Necmi Osten. 8. Dönem, 1946-1950: Ahmet Münir Akkaya, Celal Esad Arseven, Eşref Dizdar, Tevfik Ekmen, Musa Kazım Okay, İsmail Sabuncu, Ahmet Ulus, Fikret Yüzatlı, Galip Kenan Zaimoğlu. 9. Dönem, 1950-1954: Hamdi Bozbağ, Ali Naci Duyduk, Hayrettin Erkmen, Tahsin İnanç, Doğan Köymen, Arif Hikmet Pamukoğlu, Mazhar Şener, Adnan Tüfekçioğlu. 10. Dönem, 1954-1957: Hamdi Bozbağ, Ali Naci Duyduk, Tahsin İnanç, Abdullah İzmen, Doğan Köymen, Mazhar Şener, Adnan Tüfekçioğlu. 11. Dönem, 1957-1960: Sadık Altıncan, Hamdi Bozbağ, Ali Naci Duyduk, Mustafa Hemiş, Tahsin İnanç, Doğan Köymen, Mazhar Şener, Hayrettin Erkmen. Temsilciler Meclisi: Galip Kenan Zaimoğlu. 12. Dönem, 1961-1965: Ali Köymen, İbrahim Etem Kılıçoğlu, Nizamettin Erkmen, Mustafa Kemal Çilesiz, Naim Tirali, Hacı Ali Cüceoğlu. 13. Dönem, 1965-1969: Ali Köymen, İbrahim Etem Kılıçoğlu, Nizamettin Erkmen, Hacı Ali Cüceoğlu, Mustafa Kemal Çilesiz, Kudret Bosuter. 14. Dönem, 1969-1973: Abdullah İzmen, Hidayet İpek, Mehmet Emin Turgutalp, Nizamettin Erkmen, İbrahim Kayahan Naiboğlu, Mustafa Kemal Çilesiz. 15. Dönem, 1973-1977: Hasan Vamık Tekin, Mustafa Kemal Çilesiz, Orhan Yılmaz, Mehmet Emin Turgutalp, Nizamettin Erkmen, İbrahim Etem Kılıçoğlu. 16. Dönem, 1977-1980: Ali Köymen, Nizamettin Erkmen, Şükrü Abbasoğlu, Hasan Vamık Tekin, Mustafa Kemal Çilesiz. Danışma Meclisi: Bahtiyar Uzunoğlu. 17. Dönem, 1983-1987: Ahmet Yılmaz, Burhan Kara, Yavuz Köymen, Ahmet Cevdet Karslı, Turgut Sera Tirali. 18. Dönem, 1987-1991: Burhan Kara, Mehmet Ali Karadeniz, Yavuz Köymen, Mustafa Çakır, Rüştü Kurt. 19. Dönem, 1991-1995: Burhan Kara, Rasim Zaimoğlu, Yavuz Köymen, Ergun Özdemir. 20. Dönem, 1995-1999: Rasim Zaimoğlu, Burhan Kara, Yavuz Köymen, Turhan Alçelik, Ergun Özdemir. 21. Dönem, 1999-2002: Hasan Akgün, Mustafa Yaman, Turhan Alçelik, Burhan Kara, Rasim Zaimoğlu. 22. Dönem, 2002-2007: Nurettin Canikli, Hasan Aydın, Adem Tatlı, Ali Temür, Mehmet Işık. 23. Dönem, 2007-2011: Nurettin Canikli, Hacı Hasan Sönmez, Ali Temür, Eşref Karaibrahim, Murat Özkan. 24. Dönem, 2011-2015: Nurettin Canikli, Mehmet Geldi, Adem Tatlı, Selahattin Karaahmetoğlu. 25. Dönem, 2015: Turhan Alçelik, Adem Tatlı, Bülent Yener Bektaşoğlu, Orhan Erzurum. 26. Dönem, 2015-2018: Nurettin Canikli, Sabri Öztürk, Cemal Öztürk, Bülent Yener Bektaşoğlu. 27. Dönem, 2018-2023: Cemal Öztürk, Kadir Aydın, Sabri Öztürk, Necati Tığlı. 28. Dönem, 2023-: Nazım Elmas, Ali Temür, Elvan Işık Gezmiş, Ertuğrul Gazi Konal. Sonuç: Giresun’un Ankara hafızası artık ölçülebilir hale geliyor Bu almanak çalışması, Giresun’un Cumhuriyet dönemi siyasi temsilini isim listesinden çıkarıp ölçülebilir bir hafıza dosyasına dönüştürüyor. Ortaya çıkan tabloya göre Giresun, dönem dönem güçlü bakanlar, uzun soluklu parlamenterler, Meclis komisyonlarında görev alan isimler, sembolik temsil gücü yüksek milletvekilleri ve kısa süreli dönemlerin temsilcileriyle çok katmanlı bir siyasi geçmişe sahip. Bu araştırma, bir yandan Ahmet Münir Akkaya, Mustafa Kemal Çilesiz, Nizamettin Erkmen ve Burhan Kara gibi uzun süreli temsilcileri; diğer yandan Hakkı Tarık Us, Nurettin Canikli, Elvan Işık Gezmiş, Nazım Elmas, Ali Temür ve Ertuğrul Gazi Konal gibi farklı dönemlerin dikkat çeken isimlerini aynı çatı altında topluyor. Ancak bu dosyanın asıl ikinci aşaması, milletvekillerinin Giresun’a somut hizmetleri, önerge sayıları, kanun teklifleri, Meclis konuşmaları, komisyon performansları, yaş rekorları ve kamu yatırımlarıyla bağlantıları üzerinden daha ayrıntılı karşılaştırılması olacak.

#Cumhuriyet Tarihi

İZLER’DEN 100. SAYIYA YAKIŞAN ZAFER HAFTASI BULUŞMASI

GİRESUN’UN MECLİS HAFIZASI