FINDIKTA VERİM VE KALİTE İÇİN DOĞRU BUDAMA UYARISI

FINDIKTA VERİM VE KALİTE İÇİN DOĞRU BUDAMA UYARISI

Giresun İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ekipleri, Merkez Sarvan köyünde fındık üreticilerine yönelik uygulamalı budama eğitimi düzenledi. Üreticilere doğru budama teknikleri, bahçe bakımı ve verim artırıcı uygulamalar anlatılırken, Fındık Araştırma Enstitüsü verileri budamanın yalnızca fazla dalların kesilmesi olmadığını; bahçenin güneşlenmesi, havalanması, genç sürgün oluşturması ve ekonomik ömrünün korunması açısından temel kültürel işlemlerden biri olduğunu ortaya koyuyor.

Giresun’da yeni üretim sezonuna yönelik fındık bahçelerindeki bakım çalışmaları sürerken, üreticilerin doğru budama konusunda bilinçlendirilmesine yönelik saha eğitimlerine de devam ediliyor.

Giresun İl Tarım ve Orman Müdürlüğü teknik personeli tarafından Merkez ilçeye bağlı Sarvan köyünde “Fındık Budama Eğitimi” gerçekleştirildi. Eğitimde üreticilere doğru budama teknikleri, verimliliği destekleyen uygulamalar ve bahçelerin bakım süreçleri teorik ve uygulamalı olarak gösterildi.

İl Müdürlüğü, fındıkta kalite ve verimliliğin artırılmasına yönelik eğitimlerin bahçede birebir uygulamalarla desteklenerek üreticilerin bilgilerinin pekiştirilmesinin amaçlandığını bildirdi.

BUDAMA NEDEN BU KADAR ÖNEMLİ?

Fındık Araştırma Enstitüsünün yetiştiricilik bilgilerine göre budama, fındıkta yıllık sürgün gelişiminin devam ettirilmesi, verimin artırılması ve bahçenin ekonomik ömrünün uzatılması açısından en önemli kültürel uygulamalardan biri olarak değerlendiriliyor.

Budamanın temel amacı yalnızca yaşlı veya fazla dalları bahçeden uzaklaştırmak değil. Doğru uygulama ile ocak içerisindeki dal yoğunluğu kontrol altında tutuluyor; hastalıklı, kurumuş, yaşlanmış ve ocak içerisine doğru gelişen dallar çıkarılıyor. Böylece fındık ocağında daha dengeli bir taç yapısı oluşturulması hedefleniyor.

GÜNEŞ GİRMEYEN BAHÇEDE VERİMLİLİK DE ETKİLENİYOR

Fındıkta budamanın öne çıkan yararlarından biri, bahçenin ve ocakların güneşlenme ve havalanma şartlarını iyileştirmesi.

Fındık Araştırma Enstitüsü, geleneksel ocak sisteminde ana dal sayısının kontrol altında tutulması ve ocakların aşırı sıklaşmasının önlenmesiyle güneşlenme, havalanma ve bitki besin maddelerinden yararlanmanın iyileştirilebildiğini bildiriyor. Enstitünün teknik bilgisinde ocaktaki ana dal sayısının genel olarak 6-8 dal düzeyinde tutulması öneriliyor.

Bilimsel araştırmalar da ışığın fındık üretimindeki önemini destekliyor. 2025 yılında yayımlanan bir araştırmada, fındık ağacının taç yapısına ulaşan fotosentetik aktif ışık miktarı ile meyve sayısı ve meyve ağırlığı arasında güçlü pozitif ilişkiler tespit edildi. Araştırmada uygun budama ve taç yönetiminin ışığın bitki içerisinde daha iyi dağılımına katkı sağlayabileceği belirtildi.

Bu nedenle birbirine girmiş, aşırı sıklaşmış ve ışık almayan dalların kontrollü şekilde seyreltilmesi yalnızca bahçenin görüntüsünü düzenleyen bir işlem değil, doğrudan bitkinin üretim ortamını etkileyen bir uygulama olarak değerlendiriliyor.

GENÇ SÜRGÜN, GELECEK YILLARIN ÜRÜNÜ AÇISINDAN ÖNEMLİ

Budamanın bir diğer amacı bitkinin sürekli genç ve sağlıklı sürgün oluşturmasını sağlamak.

Fındık Araştırma Enstitüsüne göre düzenli budama ile uzun ve sağlıklı yıllık sürgünlerin oluşması teşvik ediliyor. Bu durum, fındık ocağının üretken yapısının korunması ve ilerleyen yıllarda da kaliteli ürün alınabilmesi açısından önem taşıyor.

Yaşlanmış dalların kontrollü biçimde yenileriyle değiştirilmemesi halinde ocak içerisindeki dal yapısı zamanla yaşlanıyor ve sıklaşıyor. Bu nedenle budama, yalnızca bir sezonluk değil, fındık bahçesinin uzun yıllar üretimde kalmasını ilgilendiren bir bakım işlemi olarak öne çıkıyor.

HASTALIKLI VE KURU DALLAR BAHÇEDE BIRAKILMAMALI

Budama aynı zamanda hastalıklarla kültürel mücadelede de önem taşıyor.

Fındık Araştırma Enstitüsü, hastalıklı, kuru ve zarar görmüş dalların budanarak bahçeden uzaklaştırılmasını öneriyor. Özellikle bazı dal hastalıklarında bulaşık dalların ortamdan çıkarılması hastalık kaynağının azaltılması bakımından önem taşıyor. Budama aletlerinin bahçeden bahçeye veya bitkiden bitkiye hastalık taşıyabileceği de dikkate alınarak hijyene dikkat edilmesi gerekiyor.

Bahçenin daha iyi havalanması da özellikle nemli şartlarda gelişebilen mantari hastalıklar açısından avantaj sağlayabiliyor. Fındık Araştırma Enstitüsü, iyi havalanan bahçelerde fungal hastalıkların gelişme şartlarının azaltılabileceğine dikkat çekiyor.

DİP SÜRGÜNLERİ BESİNE ORTAK OLUYOR

Karadeniz Bölgesi'ndeki fındık bahçelerinde dikkat edilmesi gereken konulardan biri de kök ve dip sürgünleri.

Fındık bitkisinin yoğun şekilde kök sürgünü oluşturabildiğini belirten Enstitü, kontrol edilmeyen sürgünlerin ocağın besin maddelerine ortak olduğunu, dalların sıklaşmasına yol açtığını ve güneşlenme ile havalanmayı engellediğini bildiriyor.

Teknik öneriye göre dip sürgünü temizliğinin sonbaharda ve Mayıs sonu-Haziran başında olmak üzere yılda en az iki kez yapılması gerekiyor. Ancak kuruyan, kırılan veya yaşlanarak çıkarılan bir ana dalın yerine kullanılacak uygun sürgünün bırakılarak geliştirilmesi öneriliyor.

BUDAMA İÇİN EN UYGUN DÖNEM SONBAHAR

Fındık Araştırma Enstitüsü, genel budama zamanı olarak sonbahar dönemine işaret ediyor. Budama işlemine bitkinin vejetatif gelişiminin durduğu ve yaprakların büyük bölümünün döküldüğü dönem dikkate alınarak başlanması öneriliyor.

Ancak budamanın bahçenin yaşı, ocak yapısı, çeşit, rakım, hastalık durumu ve dalların gelişimine göre bilinçli yapılması gerekiyor. Araştırmalar, budama şiddetinin de önemli olduğunu; her bahçeye aynı miktarda veya aynı yöntemle müdahale edilmesinin doğru olmayabileceğini gösteriyor. Fındıkta yapılan çalışmalar, farklı budama yoğunluklarının ışık geçişini ve bitkinin gelişimini değiştirebildiğini ortaya koyuyor.

AMAÇ DAHA ÇOK DAL DEĞİL, DAHA SAĞLIKLI BİR OCAK

Uzmanların teknik açıklamaları birlikte değerlendirildiğinde fındıkta yüksek verim için yalnızca ocakta çok sayıda dal bulunması yeterli görülmüyor. Güneş alabilen, havalanan, genç sürgün oluşturabilen, hastalıklı ve yaşlı dallardan arındırılmış dengeli bir ocak yapısının korunması gerekiyor.

Sarvan köyünde gerçekleştirilen eğitim de bu nedenle üreticiye yalnızca “dal kesmenin” değil, hangi dalın, neden ve ne zaman çıkarılması gerektiğinin sahada gösterilmesi açısından önem taşıyor.

Fındığın Giresun ekonomisindeki ağırlığı dikkate alındığında; doğru budama, gübreleme, hastalık ve zararlılarla mücadele ile hasat uygulamalarının birlikte ve bilimsel esaslara göre yapılması, bahçe başına alınan ürünün ve ürün kalitesinin korunmasında temel unsurlar arasında yer alıyor.