Giresun Tarihi Millet Bahçesi'nde bulunan yaklaşık 200 yıllık anıt at kestanesi ağacının gövdesinde derin tahribatlar tespit edildi. Dış müdahale şüphesi uyandıran zarar, ağacı kuruma riskiyle karşı karşıya bıraktı. Yetkililerden açıklama bekleniyor.
MİLLET BAHÇESİ’NDE ANIT AĞACA ZARAR
Giresun’un kent hafızasında önemli yeri bulunan Tarihi Millet Bahçesi’nde yaklaşık 200 yıllık at kestanesi ağacının gövdesinde derin yaralar oluştu. Anıt ağaç statüsündeki ağaca verilen zarar, tarihi alanların korunması, denetlenmesi ve doğal mirasa sahip çıkılması konusunda ciddi soru işaretleri oluşturdu.
GİRESUN’UN TARİHİ PARKINDA ENDİŞE VEREN GÖRÜNTÜ
Giresun’da eski adliye binasının karşısında, eski valilik binasının bitişiğinde yer alan Tarihi Millet Bahçesi’nde bulunan yaklaşık 200 yıllık at kestanesi ağacı zarar gördü.
Anıt ağaç statüsündeki ağacın gövdesinin dip bölümünde kabuk kaybı, kazıma izleri ve canlı dokuyu açığa çıkaran derin tahribat oluştu. Hasarın görüntüsü, doğal yaşlanma ya da yüzeysel çizik izlerinden çok dış müdahale ihtimalini öne çıkardı.
Gövdesindeki açık yaralar nedeniyle ağacın mantar, böceklenme, çürüme ve kuruma riskiyle karşı karşıya kalabileceği değerlendiriliyor.
MİLLET BAHÇESİ, GİRESUN’UN KENT HAFIZASINDA ÖZEL YERE SAHİP
Tarihi Millet Bahçesi, Giresun’un en eski kamusal yeşil alanlarından biri olarak kentin merkezinde yer alıyor. Bugünkü adıyla Millet Bahçesi olarak bilinen park, tarihsel kayıtlarda “Memleket Bahçesi” adıyla geçiyor.
Parkın geçmişi 1900’lü yılların başına uzanıyor. Dönemin kaymakamı Münir Ziya ile Belediye Başkanı Kaptan Yorgi Paşa’nın öncülüğünde yaptırılan bahçe, eski valilerden Kadri Bey ve Sırrı Paşa’nın anısına inşa edilen giriş yapısı ve çeşmeleriyle Giresun’un şehir belleğinde önemli bir yer tutuyor.
Tarihi Millet Bahçesi, yalnızca bir dinlenme alanı değil; eski yönetim yapıları, tarihi sokaklar, kale dokusu, anıt ağaçlar ve kamusal yaşamla birlikte Giresun’un geçmişini bugüne taşıyan önemli bir kültür alanı niteliği taşıyor.
TARİHİ GİRİŞ KAPISI KENTİN SİMGELERİ ARASINDA
Millet Bahçesi’nin en dikkat çekici unsurlarından biri, yontma ve kesme taştan inşa edilen kemerli tarihi giriş kapısıdır. Kapının üzerinde ve yan bölümlerinde yer alan kitabeler, bahçenin “Memleket Bahçesi” adıyla yaptırıldığını gösteriyor.
Giriş yapısının iki yanında kitabeli çeşmeler bulunuyor. Doğudaki çeşme eski valilerden Kadri Bey, batıdaki çeşme ise eski valilerden Sırrı Paşa adına inşa edildi. Kesme taş işçiliği, mermer kitabeler, yuvarlak kemerli giriş açıklığı, sütun başlıkları ve çeşme düzeni, yapının yalnızca park girişi değil, aynı zamanda korunması gereken tarihi bir mimari unsur olduğunu ortaya koyuyor.
Parkın kuzey bölümünde teraslı alan, çay salonu ve kale suru kalıntılarıyla ilişkilenen cephe dokusu bulunuyor. Bu özellikleriyle Millet Bahçesi, Giresun’da yeşil alan, tarih, mimari ve kent belleğinin aynı noktada buluştuğu özel alanlardan biri olarak öne çıkıyor.
TESCİLLİ ALANDAKİ ZARAR SORU İŞARETLERİ OLUŞTURDU
Sultan Selim Mahallesi’nde, Eşref Dizdar Caddesi üzerinde yer alan Millet Bahçesi’nin korunması gereken kültürel varlık olarak tescilli olması, alandaki her türlü müdahaleyi daha hassas hale getiriyor.
Böyle bir alanda bulunan anıt ağacın zarar görmesi, bakım, denetim ve güvenlik sorumluluğunu yeniden gündeme taşıdı.
Tarihi giriş kapısı, kitabeli çeşmeleri, sur kalıntıları ve anıt ağaçlarıyla birlikte korunması gereken bir bütün oluşturan Millet Bahçesi’nde yaşanan bu tahribat, yalnızca bir ağaca verilen zarar olarak görülemez. Bu zarar, Giresun’un tarihi ve doğal mirasına yönelmiş ciddi bir ihmal ve saldırı ihtimalini de gündeme getiriyor.
BU ZARAR NASIL VERİLDİ?
Anıt ağacın gövdesindeki tahribat şu soruları öne çıkardı:
Bu ağaca kim ya da kimler zarar verdi?
Tarihi Millet Bahçesi gibi kamusal ve tescilli bir alanda bu müdahale nasıl fark edilmedi?
Alanı gören güvenlik kameraları var mı?
Varsa kamera kayıtları incelendi mi?
Ağacın bakım, denetim ve koruma sorumluluğu hangi kurumda?
Anıt ağaç statüsündeki bir doğal miras unsurunun gövdesinde bu ölçüde tahribat oluşurken düzenli kontrol yapılmadı mı?
Bu sorular, yalnızca bir ağacın zarar görmesiyle sınırlı değil; Giresun’un tarihi alanlarının, yeşil dokusunun ve ortak hafızasının nasıl korunduğuna ilişkin daha geniş bir sorumluluk alanını gündeme getiriyor.
KENT HAFIZASINA VERİLEN ZARAR
Tarihi Millet Bahçesi’ndeki at kestanesi, yalnızca park içindeki bir ağaç değildir. Yaklaşık iki asırlık geçmişe sahip olduğu belirtilen bu anıt ağaç, Giresun’un eski merkezinde yıllardır vatandaşlara gölge oldu, kentin sosyal yaşamına sessizce eşlik etti.
Bir şehir yalnızca binalarıyla, sokaklarıyla ve meydanlarıyla yaşamaz. Asırlık ağaçlar da o şehrin hafızasını taşır.
Bu nedenle gövdede oluşan derin tahribat, çevresel bir zarar olmanın ötesinde, şehir hafızasına, tarihi dokuya ve kamusal ortak değere verilmiş ciddi bir zarar olarak ele alınmalıdır.
AĞACIN SAĞLIĞI RİSK ALTINDA
Gövde kabuğunda oluşan geniş yaralar, ağacın dış etkilere karşı en önemli koruma tabakasını zayıflatıyor. Kabuk kaybı ve açık doku, zamanla mantar hastalıkları, böceklenme, çürüme ve kuruma riskini artırabiliyor.
Ağacın gövdesindeki açık yaraların uzman ekipler tarafından incelenmesi, hasarın boyutunun belirlenmesi ve ağacın sağlığını koruyacak müdahalenin gecikmeden yapılması gerekiyor.
Gövdeye temas eden kablo, aparat, metal parça, baskı unsuru ya da benzeri etkenler varsa bunların ağaca zarar vermeyecek şekilde kaldırılması önem taşıyor.
YETKİLİLERDEN AÇIKLAMA BEKLENİYOR
Giresun’da tarihi ve doğal değeri bulunan bir alandaki anıt ağacın zarar görmesi, yetkili kurumların denetim ve koruma sorumluluğunu yeniden gündeme taşıdı.
Kamuoyu, ağaca verilen zararın ne zaman ve nasıl oluştuğunun açıklığa kavuşturulmasını, kamera kayıtlarının incelenmesini, sorumluların tespit edilmesini ve ağacın sağlığı için uzman müdahalesi başlatılmasını bekliyor.
Tarihi Millet Bahçesi’nin korunması, yalnızca park bakımı ya da çevre düzenlemesi başlığı altında ele alınacak bir konu değildir. Bu alan; tarihi giriş kapısı, kitabeli çeşmeleri, sur kalıntıları, anıt ağaçları ve kent hafızasındaki yeriyle Giresun’un kültürel mirasının parçasıdır.
NE YAPILABİLİR?
Öncelikle ağacın bulunduğu alandaki güvenlik kamera kayıtları incelenmeli, zararın hangi tarihte ve kim tarafından verildiği belirlenmelidir.
Ağacın gövdesindeki açık yaralar, belediyenin ilgili birimleri ile ziraat mühendisi, orman mühendisi veya ağaç sağlığı konusunda uzman ekipler tarafından yerinde kontrol edilmelidir.
Gövdeye temas eden kablo, aparat, metal parça, baskı unsuru veya ağaca zarar verebilecek her türlü dış etken kaldırılmalıdır.
Anıt ağacın çevresinde ziyaretçi baskısını azaltacak koruyucu düzenleme yapılmalı, bilgilendirici levha yenilenmeli ve ağacın düzenli sağlık takibi başlatılmalıdır.
Tarihi Millet Bahçesi’ndeki anıt ağaçlar, tarihi giriş kapısı, kitabeli çeşmeler ve park dokusu için periyodik kontrol sistemi kurulmalı; bakım ve koruma çalışmaları kamuoyuna açık biçimde yürütülmelidir.
Giresun’un tarihi ve doğal mirası yalnızca geçmişi anlatan sözlerle değil; denetim, bakım, koruma ve sorumlulukla yaşatılabilir. Bu nedenle anıt ağaca verilen zarar kayıt altına alınmalı, sorumlular hakkında işlem yapılmalı ve ağacın sağlığı için gecikmeden uzman müdahalesi başlatılmalıdır.