Sigortasız çalışırken iş kazası geçiren işçiler, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından kaza günü itibarıyla re’sen sigortalı sayılacak
Türkiye'de sigortasız bir şekilde çalışırken iş kazası geçiren işçiler, SGK tarafından otomatik olarak sigortalı kabul edilerek hak kaybına uğramıyor. Uzmanlar, bu uygulamanın güçlü bir sosyal devlet yaklaşımı olduğunu ifade ediyor.
BURSA (İGFA) - Sigortasız çalışırken kaza geçiren işçiler, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından kaza gününden itibaren otomatik sigortalı sayılıyor.
Bu uygulama bazen "işçiye yalnızca bir gün sigorta yapılıyor" şeklinde yanlış anlaşılabiliyor. Ancak uzmanlar, bu sistemin işçi ve ailesini koruyan etkili bir sosyal devlet refleksi olduğunu belirtiyor. SGK’nın otomatik tescil işlemi, işçinin sosyal güvenlik haklarının başlamasını sağlayan ilk adım niteliğinde. İnceleme tamamlandığında, kazadan önce fiilen çalıştığı tüm süreler sisteme kaydediliyor ve haklar tam olarak sağlanıyor.
Denetmenler ve müfettişler, sigortasız iş kazalarında işçinin çalışma süresi, ücreti, kazanın nasıl meydana geldiği ve sorumlularını ayrıntılı bir şekilde inceliyor. Tanık beyanları, işyeri kayıtları ve kamera görüntüleri değerlendirilerek iş kazası hukuken tanınıyor ve sosyal güvenlik işlemleri başlatılıyor.
Ölümle sonuçlanan kazalarda, SGK, hak sahiplerine ölüm geliri ve koşullar sağlandığında ölüm aylığı bağlıyor. Aynı anda gelir ve aylığa hak kazanılması durumunda daha yüksek olan ödeniyor, düşük olan ise yarı yarıya aileye veriliyor. Cenaze yardımı da sağlanıyor. Ayrıca SGK, yaptığı ödemeleri hatalı işverenden rücu ederek kamu zararını karşılıyor.
Uluslararası karşılaştırmalarda Türkiye'nin modeli dikkat çekiyor. ABD ve İngiltere'de iş kazası ödemeleri genellikle özel sigortalara veya işveren birliklerine bağlıdır. İşveren poliçe yaptırmamışsa, işçiler çoğu kez gelir elde edemiyor ve tazminat için uzun süreli davalara başvurmak zorunda kalıyor. Türkiye'de ise sigortasız işçi bile sosyal güvenlik kapsamına alınarak doğrudan gelir güvenliği sağlanıyor.
Uzmanlar, "SGK yalnızca bir gün sigorta gösteriyor" eleştirisinin teknik işleyişin yanlış anlaşılmasından kaynaklandığını dile getiriyor. Otomatik tescil işlemi, hakların devreye girmesi için yapılan ilk kayıt niteliğinde olup tüm çalışma süreleri geriye dönük sisteme işleniyor.
Yetkililer, uygulamanın özünü "işçiyi merkeze almak ve mağduriyetini önlemek" olarak tanımlıyor. Sistem, kazaya maruz kalan sigortasız çalışana koruma sağlarken, ailesini de gelir güvencesi ile güvence altına alıyor.