Giresun’un şehir girişinde uzun süredir tartışılan Dal-Çık Projesi, hem teknik hem de mali yönleriyle kentin kritik altyapı gündemlerinden biri olmaya devam ediyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile yapılan son temaslar sonrasında Tabaklar Deresi ıslah çalışmasıyla aynı anda yürütülmek istenmesiyle tekrar gündeme taşındı.
Giresun şehir merkezi, kıyı hattı boyunca yüksek yeraltı su seviyesi ve alüvyon zemin yapısı bilinmektedir. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 2024 Giresun Çevre Durum Raporu’nda sahil hattında yeraltı suyu kotunun dönemsel olarak deniz seviyesine kadar yükseldiği tespit edilmiştir.
Bu durum TS 7994, TS EN 1997-1 (Eurocode 7) ve AFAD Yerbilim Yönetmelikleri uyarınca, zemin suyu bulunan bölgelerde yapılacak altgeçit türü projelerde zorunlu drenaj, pompa sistemleri ve su yalıtımının sürdürülebilir bir bakım gerektirdiğini ortaya koymaktadır.
Altgeçit türü projelerde:
• Yeraltı suyu basıncı nedeniyle ters yüzme (uplift) riski ortaya çıkar.
• Enerji kesintilerinde altgeçidin suyla dolma ihtimali yüksektir.
• TS EN 206 Beton Standardı gereği sürekli su ve klor etkisine maruz kalan betonda dayanıklılık sorunu oluşabilir.
• AFAD'ın taşkın raporlarına göre Tabaklar Deresi’nin belirli dönemlerde taşma riski bulunduğundan, sel baskını ihtimali altgeçit projelerinde katlanarak artmaktadır.
Bu sebeplerle Dal-Çık modeli;
– Enerjiye bağımlı,
– Yüksek bakım gerektiren,
– Acil durumlarda riskli, bir seçenek olarak değerlendirilerek, birçok şehirde son yıllarda terk edilmeye başlanmıştır.
VİYADÜK MODELİ
Giresun’un jeoteknik ve coğrafi gerçekleri dikkate alındığında viyadük çözümü daha güvenli bir alternatif olarak görünmektedir.
• Deniz seviyesinin altında inşaat yapılmadığı için su baskını riski ortadan kalkar.
• Tabaklar Deresi ıslahının tamamlanması beklenmeden proje bağımsız olarak ilerleyebilir.
• TS EN 1991-2 (Köprü Yükleri Yönetmeliği) kapsamında tasarlanacak viyadük, uzun ömürlü ve dayanıklı bir çözüm sunar.
• İşletme ve bakım maliyetleri Dal-Çık’a göre %40’a varan oranda daha düşüktür.
• Şehir ticareti, esnaf hareketliliği ve günlük yaşam en az seviyede etkilenir.
• Sismik bölgelerde (Giresun 3. derece deprem bölgesi) yüksek dayanımlı kazıklı temel sistemleri daha güvenli sonuç verir.
Viyadük projeleri, kentsel estetik ve siluet açısından doğru planlamayla avantaja dönüşebilir. Çevre düzenlemesi, peyzaj bantları, gürültü bariyerleri ve yatay mimari uyumu sağlanarak kent kimliği güçlendirilebilir.
Ayrıca, kentsel ulaşım planlamasında Ulaştırma Ana Planı ilkelerine göre transit trafiğin şehir içi trafikten ayrılması; sürdürülebilir ulaşım politikalarının da temelidir.
HUKUKİ VE YÖNETMELİKSEL ÇERÇEVE
Projelerin uygulanmasında aşağıdaki mevzuat doğrudan belirleyicidir:
• 3194 Sayılı İmar Kanunu
• 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu
• Karayolları Teknik Şartnamesi
• Karayolları Trafik Yönetmeliği
• DSİ Taşkın ve Dere Koruma Teknik Esasları
• Türk Standartları (TS EN 1991, TS EN 1992, TS EN 1997)
Bu mevzuat kapsamında, zemin suyu bulunan bölgelerde altgeçit yapımının yüksek risk içerdiği açıkça belirtilmektedir.
Ayrıca, Viyadük ilk yatırımda %10–30 daha maliyetli görünse de:
– Enerji giderleri yoktur,
– Pompa ve drenaj bakım maliyeti bulunmaz,
– Ömür boyu işletme maliyeti daha düşüktür,
– İnşaat süresi kısadır ve esnaf/şehir yaşamı daha az etkilenir.
Uzun vadeli maliyet-fayda analizine göre viyadük, sürdürülebilirliği daha yüksek bir modeldir.
Mevcut jeoteknik koşullar, yeraltı su seviyesi, ekonomik gerçekler ve şehir planlaması birlikte ele alındığında; Giresun şehir girişi için viyadük modeli çok daha güvenli, sürdürülebilir ve uygulanabilir bir çözüm olarak öne çıkmaktadır.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, DSİ ve Giresun Belediyesi’nin ortak bir teknik komisyon kurarak viyadük seçeneğinin fizibilite çalışmalarını yapılması hem şehir kimliği hem güvenlik hem de ekonomik açıdan en doğru adım olacaktır.
Yorum Ekle
Yorumlar (0)
Sizlere daha iyi hizmet sunabilmek adına sitemizde çerez konumlandırmaktayız. Kişisel verileriniz, KVKK ve GDPR
kapsamında toplanıp işlenir. Sitemizi kullanarak, çerezleri kullanmamızı kabul etmiş olacaksınız.
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.
Anasayfa
Yazarlar
Foto Galeri
Video Galeri
Ömür Yüksel
VİYADÜK ALTERNATİFİ
VİYADÜK ALTERNATİFİ
Ömür Yüksel
B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı | Sosyal Bilimci
Yönetim ve Çalışma İlişkileri Uzmanı
Giresun’un şehir girişinde uzun süredir tartışılan Dal-Çık Projesi, hem teknik hem de mali yönleriyle kentin kritik altyapı gündemlerinden biri olmaya devam ediyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile yapılan son temaslar sonrasında Tabaklar Deresi ıslah çalışmasıyla aynı anda yürütülmek istenmesiyle tekrar gündeme taşındı.
Giresun şehir merkezi, kıyı hattı boyunca yüksek yeraltı su seviyesi ve alüvyon zemin yapısı bilinmektedir. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 2024 Giresun Çevre Durum Raporu’nda sahil hattında yeraltı suyu kotunun dönemsel olarak deniz seviyesine kadar yükseldiği tespit edilmiştir.
Bu durum TS 7994, TS EN 1997-1 (Eurocode 7) ve AFAD Yerbilim Yönetmelikleri uyarınca, zemin suyu bulunan bölgelerde yapılacak altgeçit türü projelerde zorunlu drenaj, pompa sistemleri ve su yalıtımının sürdürülebilir bir bakım gerektirdiğini ortaya koymaktadır.
Altgeçit türü projelerde:
• Yeraltı suyu basıncı nedeniyle ters yüzme (uplift) riski ortaya çıkar.
• Enerji kesintilerinde altgeçidin suyla dolma ihtimali yüksektir.
• TS EN 206 Beton Standardı gereği sürekli su ve klor etkisine maruz kalan betonda dayanıklılık sorunu oluşabilir.
• AFAD'ın taşkın raporlarına göre Tabaklar Deresi’nin belirli dönemlerde taşma riski bulunduğundan, sel baskını ihtimali altgeçit projelerinde katlanarak artmaktadır.
Bu sebeplerle Dal-Çık modeli;
– Enerjiye bağımlı,
– Yüksek bakım gerektiren,
– Acil durumlarda riskli, bir seçenek olarak değerlendirilerek, birçok şehirde son yıllarda terk edilmeye başlanmıştır.
VİYADÜK MODELİ
Giresun’un jeoteknik ve coğrafi gerçekleri dikkate alındığında viyadük çözümü daha güvenli bir alternatif olarak görünmektedir.
• Deniz seviyesinin altında inşaat yapılmadığı için su baskını riski ortadan kalkar.
• Tabaklar Deresi ıslahının tamamlanması beklenmeden proje bağımsız olarak ilerleyebilir.
• TS EN 1991-2 (Köprü Yükleri Yönetmeliği) kapsamında tasarlanacak viyadük, uzun ömürlü ve dayanıklı bir çözüm sunar.
• İşletme ve bakım maliyetleri Dal-Çık’a göre %40’a varan oranda daha düşüktür.
• Şehir ticareti, esnaf hareketliliği ve günlük yaşam en az seviyede etkilenir.
• Sismik bölgelerde (Giresun 3. derece deprem bölgesi) yüksek dayanımlı kazıklı temel sistemleri daha güvenli sonuç verir.
Viyadük projeleri, kentsel estetik ve siluet açısından doğru planlamayla avantaja dönüşebilir. Çevre düzenlemesi, peyzaj bantları, gürültü bariyerleri ve yatay mimari uyumu sağlanarak kent kimliği güçlendirilebilir.
Ayrıca, kentsel ulaşım planlamasında Ulaştırma Ana Planı ilkelerine göre transit trafiğin şehir içi trafikten ayrılması; sürdürülebilir ulaşım politikalarının da temelidir.
HUKUKİ VE YÖNETMELİKSEL ÇERÇEVE
Projelerin uygulanmasında aşağıdaki mevzuat doğrudan belirleyicidir:
• 3194 Sayılı İmar Kanunu
• 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu
• Karayolları Teknik Şartnamesi
• Karayolları Trafik Yönetmeliği
• DSİ Taşkın ve Dere Koruma Teknik Esasları
• Türk Standartları (TS EN 1991, TS EN 1992, TS EN 1997)
Bu mevzuat kapsamında, zemin suyu bulunan bölgelerde altgeçit yapımının yüksek risk içerdiği açıkça belirtilmektedir.
Ayrıca, Viyadük ilk yatırımda %10–30 daha maliyetli görünse de:
– Enerji giderleri yoktur,
– Pompa ve drenaj bakım maliyeti bulunmaz,
– Ömür boyu işletme maliyeti daha düşüktür,
– İnşaat süresi kısadır ve esnaf/şehir yaşamı daha az etkilenir.
Uzun vadeli maliyet-fayda analizine göre viyadük, sürdürülebilirliği daha yüksek bir modeldir.
Mevcut jeoteknik koşullar, yeraltı su seviyesi, ekonomik gerçekler ve şehir planlaması birlikte ele alındığında; Giresun şehir girişi için viyadük modeli çok daha güvenli, sürdürülebilir ve uygulanabilir bir çözüm olarak öne çıkmaktadır.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, DSİ ve Giresun Belediyesi’nin ortak bir teknik komisyon kurarak viyadük seçeneğinin fizibilite çalışmalarını yapılması hem şehir kimliği hem güvenlik hem de ekonomik açıdan en doğru adım olacaktır.