GİRESUN’DA KAHVERENGİ KOKARCAYA KARŞI ÜÇ AŞAMALI MÜCADELE

GİRESUN’DA KAHVERENGİ KOKARCAYA KARŞI ÜÇ AŞAMALI MÜCADELE

Giresun’da kahverengi kokarcaya karşı 2026 yılı çalışmaları; sürvey ve tuzaklarla izleme, gerekli alanlarda ruhsatlı ürünlerle ilaçlı mücadele ve samuray arısı salımıyla biyolojik mücadele olmak üzere üç ana aşamada yürütülüyor. İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ekipleri son olarak Aksu, Küçükköy ve Teyyaredüzü mahallelerindeki fındık bahçelerine yerleştirilen sürvey tuzaklarının periyodik kontrollerini gerçekleştirdi.

Giresun’da fındık başta olmak üzere tarımsal üretimi tehdit eden kahverengi kokarcaya karşı mücadele yalnızca ilaçlamayla sınırlı tutulmuyor.

Mücadelenin birinci aşamasında, zararlının görüldüğü alanlar teknik ekipler tarafından gerçekleştirilen sürvey çalışmaları, saha kontrolleri ve tuzaklarla izleniyor. Aksu, Küçükköy ve Teyyaredüzü mahallelerinde yapılan son kontroller de programın bu aşamasını oluşturuyor.

İkinci aşamada, bahçelerdeki zararlı yoğunluğu belirleniyor. Yapılan sayımlarda mücadele eşiğinin aşılması halinde ruhsatlı bitki koruma ürünleriyle ilaçlama gerçekleştiriliyor. İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, 2026 yılı için sahil, orta ve yüksek kollarda ilaçlı mücadele başlangıç tarihlerini ayrı ayrı belirledi.

Üçüncü aşamada ise kahverengi kokarcanın yumurtalarını parazitleyen samuray arıları fındık bahçelerine bırakılıyor. Giresun’da 2026 yılı salım programı kapsamında toplam 130 bin samuray arısının doğaya bırakılması planlandı. Biyolojik mücadeleyle zararlının çoğalmasının doğal yollarla baskı altına alınması hedefleniyor.

Tuzaklardan ve saha gözlemlerinden elde edilen sonuçlar; kahverengi kokarcanın yayılışının belirlenmesi, yoğunluğunun takip edilmesi ve diğer mücadele yöntemlerinin nerede, ne zaman uygulanacağının planlanması açısından önem taşıyor.

KAHVERENGİ KOKARCA NEDİR?

Bilimsel adı Halyomorpha halys olan kahverengi kokarca, Doğu Asya kökenli, istilacı ve çok sayıda bitkiyle beslenebilen bir tarım zararlısıdır. Fındık, kivi, elma, armut, şeftali, ceviz, mısır, fasulye, domates ve biberin de aralarında bulunduğu 300’den fazla bitki türünde zarar oluşturabilir. Erginleri yaklaşık 12-17 milimetre uzunluğunda, grimsi kahverengi ve benekli yapıdadır.

Kahverengi kokarca, bitkinin meyve ve diğer dokularını sokucu-emici ağız yapısıyla emerek beslenir. Fındıkta erken dönemde meyve dökümüne, gelişme döneminde ise buruşuk, şekilsiz ve lekeli iç oluşumuna yol açabilir. Bu zarar yalnızca ürün miktarını değil, fındığın kalitesini ve ticari değerini de düşürür.

Zararlı, sonbaharda sıcaklıkların düşmesiyle ev, depo, ahır, çatı arası ve benzeri korunaklı alanlara girerek kışlar. Ezildiğinde veya rahatsız edildiğinde savunma amacıyla kötü koku yaydığı için “kokarca” adıyla anılır.

Kahverengi kokarca insanları sokmaz ve ısırmaz. Sağlık otoritelerince, alerjik bünyeler dışında insan sağlığına yönelik belirlenmiş doğrudan bir zararı bulunmadığı bildiriliyor.

2026 MÜCADELE PROGRAMI ŞUBAT AYINDA PLANLANDI

Giresun’da 2026 yılı bitki sağlığı çalışmaları, 3 Şubat’ta il ve ilçe müdürlüklerinde görevli teknik personelin katıldığı değerlendirme toplantısında ele alındı. Toplantıda Kahverengi Kokarca Mücadele Eylem Planı, yıl içinde uygulanacak saha çalışmaları ve teknik personelin görevleri değerlendirildi.

İl Müdürlüğü, 4 Mayıs’ta yayımladığı duyuruda fındık kurdu ve kahverengi kokarcaya karşı ilaçlı mücadele başlangıç tarihlerini sahil kol için 13 Mayıs, orta kol için 16 Mayıs, yüksek kol için 19 Mayıs olarak açıkladı.

Üreticilerden bahçelerinde darbe yöntemiyle sayım yapmaları, 10 ocakta bir veya daha fazla ergin kahverengi kokarca görülmesi halinde yalnızca ruhsatlı bitki koruma ürünlerini kullanmaları istendi.

2 Haziran tarihli ikinci duyuruda ise saha kontrollerinde erginlerin kışlaklardan çıkarak fındık bahçelerinde görülmeye ve yumurta bırakmaya başladığı belirtildi.

İl Müdürlüğü; bahçelerin düzenli kontrol edilmesini, uygulamalarda ürün etiketindeki doz ve hasat bekleme süresine uyulmasını, ilaçlamaların yetkili bayilerden alınan ruhsatlı ürünlerle ve uygulama belgesi bulunan kişilerce yapılmasını istedi.

130 BİN SAMURAY ARISININ DOĞAYA SALINMASI PLANLANDI

Giresun’da biyolojik mücadele kapsamında Fındık Araştırma Enstitüsü laboratuvarında üretilen samuray arılarının fındık bahçelerine salımına 22 Haziran’da başlandı.

Giresun İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, 2026 salım takviminde il genelinde toplam 130 bin samuray arısının doğaya bırakılmasının planlandığını açıkladı. Saha kontrollerinde parazitlenmiş kahverengi kokarca yumurta paketlerinin görülmesi, biyolojik mücadele açısından olumlu bir bulgu olarak değerlendirildi.

Samuray arısı olarak bilinen Trissolcus japonicus, bal arısından çok daha küçük bir yumurta parazitoididir. Kahverengi kokarcanın yumurta paketlerini bulur, kendi yumurtasını bunların içine bırakır ve zararlı yavruların çıkmasını engeller.

Samuray arısının insanlara, hayvanlara ve bal arılarına zarar vermediği, insanları ısırmadığı belirtiliyor.

Salım çalışmaları Giresun Merkez’in yanı sıra Keşap ve Tirebolu gibi ilçelerde de sürdürüldü. Fındık Araştırma Enstitüsü, Keşap’taki salımların ardından sahada etkinlik ve yayılış izleme çalışmalarının eş zamanlı devam edeceğini bildirdi. Giresun İl Tarım ve Orman Müdürlüğü kayıtlarında Tirebolu’daki salım çalışması da 9 Temmuz tarihli faaliyetler arasında yer aldı.

TUZAKLAR NEDEN KONTROL EDİLİYOR?

Feromonlu sürvey tuzakları, kahverengi kokarcanın belirli bir alandaki varlığını ve yoğunluk değişimini izlemek için kullanılıyor.

Tuzak kontrollerinde yakalanan erginlerin sayısı, zararlının hareketi ve bahçelerde görülen yumurta paketleri birlikte değerlendirilerek kimyasal, biyoteknik veya biyolojik müdahalenin gerekli olup olmadığına karar veriliyor.

Feromonlar ayrıca “cezbet-öldür” yönteminde de kullanılabiliyor. Bu yöntemde zararlı bahçenin belirli bir sınır noktasına çekiliyor ve yalnızca bu sınırlı alanda mücadele uygulanarak geniş alanlı ilaçlama ihtiyacının azaltılması amaçlanıyor.

TEK BİR YÖNTEM YETERLİ DEĞİL

Kahverengi kokarcayla mücadele yalnızca ilaçlamaya dayanmıyor. Saha sürveyleri, feromon tuzakları, mekanik toplama, kışlakların kontrolü, ruhsatlı ürünlerle zamanında kimyasal uygulama ve samuray arısıyla biyolojik mücadele birlikte yürütülüyor.

Üreticilerin bahçelerini düzenli kontrol etmesi, görülen yumurta paketleri ile ergin ve nimf yoğunluğunu İl veya İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerine bildirmesi önem taşıyor.

İlaçlama kararı verilmesi halinde arıların korunması, kişisel koruyucu donanım kullanılması, etiket talimatları ile hasat öncesi bekleme süresine uyulması gerekiyor. Tavsiye dışı ürünlerin kullanılması veya farklı kimyasalların bilinçsizce karıştırılması insan sağlığı, çevre ve ürün güvenliği açısından risk oluşturuyor.

Ev ve depolara giren kokarcaların ise ezilmeden toplanarak kapalı bir kapta imha edilmesi, bina girişlerindeki çatlaklar ile kapı ve pencere çevresindeki açıklıkların kapatılması öneriliyor.