#Üretken Yapay Zekâ

Çocukların Yeni Dijital Arkadaşı Yapay Zekâ mı?

Çocukların duygusal dünyasının merkezinde insanlara ihtiyaçları olduğu açıktır. Yapay zekâ birçok alanda faydalı bir araç olabilir. Ancak çocuklar yapay zekâ ile sağlıklı bir bağ kurana dek, kullanım dikkatle gözlenmeli ve kesinlikle insan ilişkilerinin yerine geçmemelidir. Çocuklar, araştırma ya da arkadaşlık amacıyla yapay zekâ sohbet botlarını kullanmaya yöneldikçe, bunların güvenlik ve gizliliği konusunda soru işaretleri oluşuyor. Siber güvenlik firması ESET, ebeveynlerin bu konuda daha uyanık olması gerektiğini belirterek, çocukların sohbet botlarını kullanırken dikkat etmeleri gereken hususlar hakkında bilgi paylaştı. Yapay zekâ sohbet botları, çıktıkları ilk günden bu yana hayatımızda önemli bir yer edindi. ChatGPT, haftada yaklaşık 700 milyon aktif kullanıcıya sahip olduğunu belirtirken, bunların çoğunluğunu gençlerin oluşturduğunu ifade ediyor. Temmuz 2025'te İngiltere'de yapılan bir araştırmaya göre, çocukların yaklaşık üçte ikisinin bu araçları kullandığı ortaya çıktı. Benzer oranlarda ebeveyn, çocuklarının yapay zekâ botlarını gerçek insanlar gibi algılamasından endişe duyuyor. Gençlerin bu teknolojiyi sıkça kullanmasıyla birlikte, önemli güvenlik, gizlilik ve psikolojik kaygılar ortaya çıkmaktadır. Ebeveyn olarak, tüm platformların çocuklar için yeterli güvenlik önlemleri aldığını varsayamıyoruz. Mevcut önlemler olsa bile, bunların uygulanması tutarlı olmayabilir ve teknoloji, politikaların önünde bir hızla gelişmektedir. Çocuklar, üretken yapay zekâyı (GenAI) çeşitli amaçlarla kullanıyor. Kimileri ödevlerini yaparken bu teknolojiden yararlanırken, kimileri ise sohbet botunu dijital bir dost olarak görüp ondan tavsiyeler alıyor ve yanıtlarına güveniyor. Çocuklarınızın yaşadığı bölgeye ve kullandıkları sohbet botuna göre, yaş doğrulama ya da içerik denetimi hakkında çok az şey yapılmış olabilir. Bu yüzden, herhangi bir tehdidin önüne geçebilmek için proaktif bir izleme ve eğitimi sağlamak ebeveynlere düşüyor. Çocukların yapay zekâ ile sağlıksız bir ilişki yaşadığını gösteren bazı belirtiler Arkadaşları ve ailesi ile geçirdiği zamandan feragat etmesi,Sohbet botlarına erişim olmadığında endişe duyup aşırı kullanım işaretlerini gizlemeye çalışması,Sohbet botunu gerçek bir kişilik olarak nitelendirmeye başlaması,Açıkça yanlış olan bilgileri "doğru" olarak size tekrar etmeleri,Zihinsel sağlık gibi önemli konular hakkında yapay zekâ botlarına sorular yöneltmesi,Yetişkin ya da uygunsuz içeriklere yapay zekâ üzerinden ulaşmaları. Çocuklarınızla sohbet botları hakkında konuşmanın vaktidir Birçok ülkede, yapay zekâ sohbet botları 13 yaş üstü kullanıcılar için sınırlandırılmış durumda. Ancak kısıtlamaların düzensizliği nedeniyle konuya kendiniz el atmak durumunda kalabilirsiniz. Kontrollerden daha önemli olan şey bu konudaki diyaloglardır. En iyi sonuçlar için teknik kontrolleri açık ve çatışmacı olmayan bir eğitim ve rehberlikle birleştirmeyi düşünmelisiniz. Çocuklarınız okulda, evde veya okul sonrası etkinliklerdeyken uyarıda bulunan yetişkinlerle dolu bir ortamda olabilirler. Bu yüzden yapay zekâ ile ilgili konuşmalarınızı, çocuklarınızın ceza korkusu olmadan deneyimlerini rahatça paylaşabileceği bir diyalog olarak şekillendirmeye çalışın. Aşırı kullanımın, yanılsamaların, veri paylaşım tehlikelerini ve önemli meselelerde aşırı güvenin neden olabileceği zararları anlatın. Yapay zekâ botlarının düşünen insanlar olmadığını, etkileşim yaratmak için tasarlanmış cihazlar olduklarını anlamalarına yardımcı olun. Çocuklarınıza eleştirel düşünmeyi öğreterek, her daim yapay zekâ çıktısını sorgulamayı ve ebeveynleriyle sohbet etmenin bir makineyle konuşmakla değiştirilmemesinin önemini vurgulayın. Gerekirse bu eğitimi yapay zekâ kullanımını sınırlayan (sosyal medya veya ekran süreleri gibi) ve yaşa uygun platformlar kullanımı ile kısıtlayan bir politika ile destekleyin. Kullanımlarını izlemek ve riski asgariye indirmek amacıyla, kullandıkları uygulamalardaki ebeveyn kontrol özelliklerini etkinleştirin. Çocuklarınıza, yapay zekâ ile kişisel tanımlanabilir bilgileri (PII) asla paylaşmamalarını hatırlatın ve istemsiz veri sızdırmalarını önlemek için gizlilik ayarlarını değiştirin.