#Tespit Gücü

JENERATÖR CEZASI TARTIŞMA YARATTI

JENERATÖR CEZASI TARTIŞMA YARATTI Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından jeneratör bağlantıları gerekçe gösterilerek iş yeri ve konut abonelerine “kaçak elektrik kullanımı” tahakkuku çıkarılması tartışma konusu oldu. Giresun’da bir işletmeye gönderilen 105 bin 92 liralık fatura, özellikle jeneratörlerin iç ihtiyaç beslemesi, sayaç bağlantısı ve gerçek tüketim hesabı konusunda yeni bir tartışma başlattı. Jeneratör Kullanan Abonelere Kaçak Elektrik Tahakkuku Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin, bazı iş yerleri ve konutlarda bulunan jeneratör bağlantıları nedeniyle “kaçak elektrik kullanımı” gerekçesiyle tahakkuk düzenlediği iddia edildi. Elektrik kesintilerinde binalara enerji sağlamak amacıyla kullanılan jeneratörler üzerinden çıkarılan yüksek tutarlı faturalar, aboneler açısından hem teknik hem de hukuki yönüyle soru işaretleri oluşturdu. Giresun’da bir işletmeye gönderilen belgelerde, jeneratörün “iç ihtiyaç beslemesinin” sayaçtan geçmeden doğrudan dağıtım şebekesinden alındığı ileri sürüldü. Çoruh EDAŞ tarafından düzenlenen faturada, 5.000 watt tespit gücü, 10.800 kWh kaçak tüketim ve 105.092,24 TL ödenecek tutar yer aldı. Enerji Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği; dağıtım şirketleri, tüketiciler ve tedarikçiler arasındaki sayaç, sayaca erişim, kaçak/usulsüz elektrik kullanımının tespiti ve buna ilişkin işlemleri düzenleyen hükümler içeriyor. Yönetmelik, EPDK’nın elektrik piyasası tüketici hizmetlerine ilişkin temel düzenlemeleri arasında yer alıyor. (EPDK) Ceza Jeneratörün Ürettiği Enerjiye mi, İç Beslemeye mi? Tartışmanın merkezinde önemli bir teknik ayrım bulunuyor. Jeneratörler, elektrik kesintisi sırasında şebekeden enerji almaz; aksine yakıt kullanarak kendi enerjisini üretir ve binanın elektrik ihtiyacını karşılar. Bu nedenle, jeneratörün kesinti sırasında ürettiği enerjinin doğrudan “şebekeden kaçak tüketim” olarak değerlendirilmesi teknik açıdan tartışmalı görülüyor. Ancak dağıtım şirketinin iddiası, jeneratörün binaya verdiği enerji değil; jeneratörün çalışmaya hazır beklemesi için kullanılan akü şarj cihazı, motor ısıtıcısı, pano otomasyonu veya benzeri yardımcı besleme hattının sayaç öncesinden alınması üzerine kuruluyor. Bu durumda kritik soru şu oluyor: Sayaçtan geçmeden alındığı iddia edilen enerji gerçekten ne kadardır? Aboneler, tahakkukun jeneratörün gerçek yardımcı tüketimi üzerinden değil, varsayımsal bir güç ve süre hesabı üzerinden yapıldığını ileri sürerek hesaplamaya itiraz ediyor. 105 Bin Liralık Faturada 10.800 kWh Hesabı İncelenen faturada, kaçak tüketim miktarı 10.800 kWh olarak gösterildi. Bu rakamın, 5 kW tespit gücü üzerinden uzun dönemli bir hesaplamayla oluşturulduğu anlaşılıyor. Faturadaki temel kalemler şöyle: Kalem Faturadaki Bilgi Tespit gücü 5.000 W Kaçak tüketim 10.800 kWh Çarpan 2,0 Enerji bedeli 93.327,29 TL Toplam ödenecek tutar 105.092,24 TL Son ödeme tarihi 06.07.2026 Aboneler açısından itiraz noktası ise şu: Eğer sayaç öncesinden alınan enerji yalnızca jeneratörün yardımcı beslemesine aitse, bu tüketimin gerçek cihaz gücü, fiili çalışma süresi ve teknik ölçümle ortaya konulması gerekiyor. Aksi halde jeneratörün tüm kapasitesi ya da varsayımsal bir çalışma süresi üzerinden yüksek tahakkuk oluşturulması, tüketici aleyhine sonuç doğurabiliyor. Aboneler Gerçek Tüketim Hesabı İstiyor Jeneratör bulunan iş yerleri ve konutlarda asıl belirleyici noktanın, bağlantının hangi noktadan yapıldığı ve sayaç dışı kaldığı iddia edilen hattın hangi cihazları beslediği olduğu belirtiliyor. Elektrik teknik uzmanlarına göre bu tür durumlarda şu soruların netleşmesi gerekiyor: Jeneratörün iç ihtiyaç beslemesi sayaç öncesinden mi, sayaç sonrasından mı alınmış? Sayaç dışı kaldığı iddia edilen hat hangi cihazları besliyor? Bu cihazların gerçek kurulu gücü kaç watt? Jeneratör yıl içinde kaç saat çalıştı? Elektrik kesintisi kayıtları ile jeneratör çalışma saatleri örtüşüyor mu? Dağıtım şirketinin hesapladığı tüketim, somut ölçüme mi yoksa varsayıma mı dayanıyor? Kaçak elektrik tüketimiyle ilgili mevzuatta, dağıtım sistemine müdahale edilerek sayaçtan geçirilmeksizin elektrik tüketilmesi kaçak tüketim halleri arasında sayılıyor. Ancak böyle bir tahakkukun teknik tespit, tutanak, hesap yöntemi ve tüketim miktarı yönünden somut verilere dayanması gerekiyor. Yönetmeliğin kaçak tüketim halleriyle ilgili maddelerinde sayaçtan geçirilmeksizin tüketim ve ölçü sistemine müdahale gibi durumlar düzenleniyor. (Zumbul Avukatlık Bürosu) “Jeneratör Enerjisi Şebeke Enerjisi Değildir” İtirazı Abonelerin en temel itirazı, jeneratörün kesinti sırasında ürettiği enerjinin dağıtım şirketinden alınmış elektrik olarak kabul edilemeyeceği yönünde. Bu görüşe göre, jeneratörün ürettiği enerji yakıtla elde edilen özel üretimdir. Dolayısıyla kaçak tahakkuk yapılacaksa, yalnızca sayaç dışı kaldığı teknik olarak ispatlanan yardımcı besleme hattı dikkate alınmalıdır. Başka bir ifadeyle, jeneratörün tüm kapasitesi ya da binaya verdiği enerji değil, varsa sayaç öncesinden alınan küçük yardımcı tüketim kalemleri hesaplanmalıdır. Bu ayrım yapılmadan düzenlenen yüksek tutarlı faturaların, tüketici nezdinde mağduriyet oluşturabileceği ifade ediliyor. Çoruh EDAŞ Ne Diyor? Çoruh EDAŞ tarafından gönderilen bildirimde, yapılan kontrolde jeneratör iç ihtiyaç beslemesinin herhangi bir ölçü devresinde ve tesisata ait sayaçta kaydedilmeksizin doğrudan dağıtım şebekesinden sağlandığının belirlendiği ifade edildi. Yazıda, bağlantının dağıtım şebekesinden ayrılması amacıyla çalışma sırasında jeneratörün otomatik olarak devreye girmesi nedeniyle iç tesisat tarafındaki bağlantıya müdahale edilemediği belirtildi. Şirket, mevcut bağlantının jeneratörü kuran firma veya yetkili elektrik tesisatçısı tarafından sökülerek, jeneratör iç ihtiyaç beslemesinin tesisata ait sayaç sonrasından sağlanacak şekilde yeniden düzenlenmesini istedi. Çoruh EDAŞ’ın resmi internet sitesinde tüketici başvurusu, planlı kesintiler, borç sorgulama ve arıza ihbar gibi başvuru kanalları yer alıyor. Şirketin iletişim bölümünde Giresun İl Müdürlüğü de ayrı başvuru noktaları arasında gösteriliyor. (Çoruh EDAŞ) Tüketici Ne Yapmalı? Bu tür tahakkuklarla karşılaşan abonelerin, faturayı yalnızca ödeme belgesi olarak değil, aynı zamanda teknik ve hukuki yönden incelenmesi gereken bir işlem olarak değerlendirmesi gerekiyor. Uzmanlara göre aboneler şu belgeleri yazılı olarak talep etmeli: Kaçak elektrik tespit tutanağı Tespit anına ait fotoğraflar Bağlantı noktasını gösteren kroki veya tek hat şeması Tespit edilen 5 kW gücün hangi cihazlardan oluştuğuna dair teknik açıklama 10.800 kWh tüketimin nasıl hesaplandığını gösteren ayrıntılı hesap cetveli İlgili dönemdeki elektrik kesinti kayıtları Jeneratörün bakım, servis ve çalışma saati kayıtları Ayrıca yetkili elektrik mühendisi veya elektrik tesisatçısı tarafından hazırlanacak teknik rapor, itiraz sürecinde belirleyici olabilir. Konu Yalnızca Bir İşletmenin Sorunu Değil Jeneratörler özellikle marketler, fırınlar, soğuk hava depoları, apartmanlar, siteler, sağlık hizmeti veren işletmeler ve inşaat alanlarında yaygın olarak kullanılıyor. Elektrik kesintilerinde hizmetin aksamaması, gıda ürünlerinin bozulmaması, asansör ve güvenlik sistemlerinin çalışması için jeneratörler birçok yapıda zorunlu ihtiyaç haline gelmiş durumda. Bu nedenle Çoruh EDAŞ’ın jeneratör bağlantıları üzerinden yaptığı denetimlerin, yalnızca tekil aboneleri değil, bölgede jeneratör kullanan çok sayıda iş yeri ve konutu ilgilendirdiği belirtiliyor. Ancak denetimlerin hukuka uygunluğu kadar, tahakkukların gerçek tüketimle orantılı olup olmadığı da kamuoyunun yanıt beklediği başlıklar arasında yer alıyor. Yanıt Bekleyen Sorular Kamuoyunda tartışma yaratan jeneratör cezalarıyla ilgili şu soruların açıklığa kavuşturulması bekleniyor: Jeneratör iç ihtiyaç beslemesinde sayaç öncesi bağlantı tespit edilen abone sayısı kaç? Bu abonelere çıkarılan toplam tahakkuk tutarı ne kadar? Tespit edilen tüketim gerçek ölçüme mi, varsayımsal hesaba mı dayanıyor? Jeneratörün ürettiği enerji ile yardımcı besleme tüketimi birbirinden ayrılıyor mu? Abonelere bağlantıyı düzeltmeleri için önceden süre tanındı mı? Tespit tutanakları abonelere ayrıntılı olarak veriliyor mu? Elektrik kesinti kayıtları hesaplamaya dahil ediliyor mu? Sonuç: Denetim Gerekli, Hesap Şeffaf Olmalı Elektrik tesisatlarında sayaç dışı bağlantı yapılmaması, hem mevzuat hem de can ve mal güvenliği açısından zorunlu. Ancak jeneratör gibi özel teknik sistemlerde yapılacak kaçak elektrik tahakkuklarının, gerçek tüketim ve somut teknik tespitlere dayanması gerekiyor. Çoruh EDAŞ’ın kaçak elektrikle mücadele kapsamında denetim yapması yasal yetki alanı içinde görülse de, abonelere çıkarılan yüksek tutarlı faturaların hangi hesaplama yöntemiyle oluşturulduğunun şeffaf biçimde açıklanması bekleniyor. Jeneratör kullanan aboneler ise “kaçak elektrik” suçlamasıyla karşı karşıya kalmadan önce, bağlantıların sayaç sonrası düzenlenmesi için teknik bilgilendirme ve makul düzeltme süreci işletilmesi gerektiğini savunuyor. Konu, yalnızca bir fatura meselesi değil; elektrik kesintilerine karşı jeneratör kullanan binlerce abonenin teknik güvenliği, tüketici hakkı ve adil faturalandırma beklentisi açısından yakından izlenmesi gereken bir başlık olarak öne çıkıyor.