#Pamuk

PAMUKTA ALARM: CIFTCI KACIYOR, ITHALAT BASKISI ARTIYOR

PAMUKTA ALARM: CIFTCI KACIYOR, ITHALAT BASKISI ARTIYOR Tarimda 2026 sezonuna girilirken en sert sinyal pamuktan geliyor. Artan uretim maliyetlerine karsin son 4 sezondur fiyatlarin yerinde saymasi, kuraklik ve sulama kisitlari, zararlilar ve desteklerin yetersiz kalmasi; ureticiyi pamuktan uzaklastiriyor. Ege’den Cukurova’ya, Amik Ovasi’ndan GAP’a kadar pek cok uretim havzasinda pamuk ekim alanlarinin daraldigi, uretim dususunun ise tarihe gececek seviyelere inebilecegi konusuluyor. Bu gelisme, yalnizca ciftci gelirini degil; tekstil ve hazir giyim zincirini, iplik ve yag sanayisini, dis ticareti ve ithalat faturasini da dogrudan etkiliyor. Pamuğun gerilemesi, pazarda ithalat baskisini daha da belirginlestiriyor. Turkiye’nin pamuk ihtiyacinin onemli bolumu zaten ithalatla karsilanirken, ABD ve Brezilya arasindaki tedarik yarisi da hiz kazaniyor. Disaridan gelen pamuk daha rekabetci hale gelirken, yurt icinde uretici maliyeti yuksek, destekler sinirli, fiyat ise dar bir bantta sikismis gorunuyor. Uretici icin “kar marji” ya cok dusuk kaliyor ya da tamamen sifirlaniyor. Pamuk uretimindeki bu dusus trendinin, yalnizca fiyatla aciklanamayacagi da sahadan gelen bilgilerle ortaya konuyor. Ege’de yaz kurakligi verimi zorlarken, hasat oncesi ve hasat sirasinda gorulen siddetli yagislar kaliteyi ve verimi asagi cekebiliyor. Bazı bolgelerde pamuk kurdu ve kok kaynakli zararlilarla mucadele maliyetleri artiyor. Ureticinin dusuk fiyat beklentisiyle girdiyi kismasi ise zararlilarin etkisini buyutebiliyor. Ustelik sulama tarafinda belirsizlik de buyuk: Su kisiti devam ederse, pamuktan kacinmanin 2026/2027’de de surmesi bekleniyor. Bu tabloda dikkat ceken noktalardan biri de pamuga alternatif urunlerin degismesi. Su sorunu olan yerlerde bugdaya yonelim artarken, bazi havzalarda yer fistigi gibi daha dusuk su ve iscilik gerektiren urunler one cikiyor. Ornegin pamukta dekar basina su ucretinin yuksek oldugu alanlarda, yer fistigina gecisin hizlandigi ifade ediliyor. Pamuk fiyatinin maliyetleri karsilamadigi algisi, bu gecisi daha da kalici hale getiriyor. HUBUBATTA TERSINE RUZGAR: BUGDAY VE ARPAYA GUCLU YONELIM Pamukta bu kadar sert bir kacis yasinirken, hububatta ise belirgin bir yon degisikligi var. Toprak Mahsulleri Ofisi’nin Aralik 2025 Fenolojik Degerlendirme (Saha Arastirmasi) raporu, ulke genelinde bugday ve arpa uretimine ciddi bir yonelis oldugunu; pamuktan ise hizli bir cikis yasandigini ortaya koyuyor. 2026 yilinda iklim sartlari uygun giderse, Turkiye bugday uretiminin 22 milyon ton seviyelerine cikabilecegi tahmin ediliyor. Bugday ekimindeki artisin arkasinda birkac temel neden one cikiyor: su sorunu, alternatif urunlerde fiyat belirsizligi ve dusuk fiyat seviyesi, girdi maliyetleri ve en onemlisi TMO’nun fiyat aciklayarak alima girmesi. Uretici acisindan alici riskinin azalmasi, “alim garantisi” algisini guclendiriyor ve urun desenini hububat lehine ceviriyor. TMO Genel Muduru Ahmet Guldal da bugday uretim alanlarindaki artisin farkinda olduklarini, daha once 22 milyon tonun uzerinde rekolte goruldugunu ve Ofis’in 13 milyon tonu asan bugday alimi yaptigini hatirlatarak; artis beklenen doneme hazir olduklarini, ureticiyi magdur etmeyeceklerini vurguluyor. Mesaj net: Hububatta artis var ve piyasa yonetimi buna gore kurgulaniyor. BOLGELERDE URUN DESENI NASIL DEGISTI? Ic Anadolu: Pancar ve misirdan bugday ve arpaya kacis Turkiye bugday ekim alanlarinin yuzde 36’sini, toplam bugday uretiminin yuzde 33’unu yapan Ic Anadolu’da cikislar buyuk oranda gerceklesmis durumda. Su sorunu nedeniyle sekerpancari ve misirdan bugday ve arpaya gecis belirgin. Yuksek gubre maliyetleri gubre tercihlerinde degisime yol acarken, bazi illerde sertifikali tohum kullaniminda dusus gozleniyor. Eski sehir’de kostebek zarari artarken, Konya’da gecen yil gorulen fare galerilerinin bu yil da devam ettigi tespit ediliyor. Aksaray’da su ihtiyaci yuksek urunlerin kisitlandigi alanlarda bugday ve arpaya gecis bilgisi alinmis durumda. Kayseri’de meteorolojik kuraklik nedeniyle sulu tarimdan hububata yonelisle ekilislerin gecen yila gore yuzde 6 artmasi bekleniyor; makarnalik bugdaydan ekmeklik bugdaya ve bir miktar da arpaya gecis ongoruluyor. NADAS ALANLARİ ARTİYOR Kirik kale’de makarnalik ve ekmeklik bugday fiyatlarinin ayni seviyede olmasi, verim ve kalite dusuklugu gibi nedenlerle makarnalik bugday ekilisinde azalis goruluyor. Yagis belirsizligi nadas alanlarini artirirken, arpa ekilislerinde belirgin yukselis tespit ediliyor. Kir sehir’de sulama kaynaklarindaki su seviyeleri dusuk alanlarda sulu tarimin yapilamayacagi, yagis gelmezse arazilerin nadasa kalabilecegi de sahadan aktarılan kritik bir not. Karaman ve Konya: Misirdan bugdaya gecis Karaman’da misirdan ekmeklik bugdaya yuzde 10-15 gecis ongoruluyor. Sulanan arazilerde kuraklik, topraktaki su seviyesinin dusuklugu, sulama ve misir kurutma maliyetlerinin yuksekligi; misir ve ayciceginden hububata yonelimi destekliyor. Konya’da da urun deseninin ekmeklik bugday lehine kaydigi belirtiliyor. Guneydogu: Pamuk yerine bugday ve mercimek Guneydogu Anadolu, bugday ekilis alanlarinin yuzde 16’sini, toplam bugday uretiminin yuzde 22’sini gerceklestiriyor. Yagislarin etkisiyle verim beklentisinin artmasi beklenirken; Diyarbakir’da kiraç alanlarda arpa ekilisinde ciddi artis, kirmizi mercimekte de artis tespit ediliyor. Sanliurfa’da pamuk ekilisindeki azalisin bir bolumunun makarnalik bugday ve mercimek lehine olacagi, yer yer misir ve nohutun da pay alacagi ifade ediliyor. Batman’da mercimege artan yonelis ve misir alanlarinda azalis ongoruluyor. Gaziantep’te baraj doluluklarinin dusuk olmasi ve su kisiti, sulama birliklerinin ikinci urunlere su veremeyecegi bilgisini guclendiriyor; bunun da arpa ve bugday ekilislerini one cikaracagi degerlendiriliyor. Marmara ve Trakya: Kanola ve arpa one cikiyor Tekirdag’da ayciceginden kanola ve ozellikle arpaya gecis; Edirne ve Kir klareli’nde kanolaya yonelim; Balikesir’de arpa ve bugday ekilislerine kayis; Sakarya’da misirdan arpa ve bugdaya gecis bildiriliyor. Karadeniz: Amasya ve Tokat’ta bugday artisi Karadeniz bolgesi toplam bugday uretiminde yuzde 8 paya sahip. Amasya’da su sikintisi nedeniyle aycicegi, misir ve sogandan bugday ve arpaya gecis; Tokat’ta bugday ekilisinde artis beklentisi raporda yer aliyor. Akdeniz: Pamuktan bugdaya gecis Kahramanmaras’ta pamuk ve cin misirdan hububata; Hatay’da pamuk fiyatinin beklentinin altinda kalmasi, maliyet ve su kaynaklarinin sinirli olmasi nedeniyle pamuktan bugday ve aycicegine yonelim; Adana’da munavebe etkisiyle arpaya gecis dikkat cekiyor. Ege: Su kisiti pamuk ve misirdan hububata yoneltiyor Izmir, Denizli, Aydin cevresinde baraj doluluklarinin dusuklugu ve pamukta fiyat belirsizligi; pamuk ve misirdan hububata belirgin yonelimi beraberinde getiriyor. Bu, pamuktaki kacisin Ege’de neden daha hizli hissedildigini de acikliyor. ORTAK PAYDA: SU, MALIYET VE ALIM GARANTISI TMO saha raporunun genel degerlendirmesi, urun deseninde arpa ve ekmeklik bugday lehine belirgin bir yonelim oldugunu; aycicegi, pamuk ve misirdan bugday ve arpaya gecisin Marmara, Ege, Akdeniz ve Guneydogu’da yayginlastigini vurguluyor. Makarnalik bugdaydan ekmeklik bugday ve arpaya gecis ozellikle Ic Anadolu, Ege ve Akdeniz’de one cikiyor. Dogu Anadolu’da bazi illerde yem bitkilerine kayis artarken, kimi yerlerde sinirli bir geri donus de gozleniyor. Nadas alanlarindaki artis egilimi ise yagis belirsizligi ve su kisitinin dogrudan sonucu. Burada kritik esik, ocak-mart doneminde alinacak yagislarin miktari ve dagilimi, kar ortusunun surekliligi ve bahar yagislarinin zamanlamasi. Nihai rekolte ve kaliteyi bu meteorolojik pencere belirleyecek. TARIM POLITIKASI ACIKTIR: HUBUBATTA YUKLENME, PAMUKTA KRIZ Ortaya cikan resim su: Turkiye tariminda 2026’ya girerken hububatta “yuklenme”, pamukta ise “kriz” konusuluyor. Bugday ve arpaya yonelis, su kisiti ve alim garantisiyle rasyonel bir tercihe donusmus durumda. Pamukta ise uretici maliyet-fiyat makasi, su ve iklim baskisi, zararlilar ve yetersiz destekler birlesince “uretimden cikis” ivme kazaniyor. Bu egilim surerse, pamukta ithalat bagimliligi daha da artabilir; tekstil ve hazir giyimde zaten zorlugu artan rekabet kosullari daha da sertlesebilir. Tarimda 2026 sezonunun ana basligi bu nedenle yalnizca “rekolte” degil; urun deseninin degismesiyle birlikte, su yonetimi, destek politikasi ve alim-satis mekanizmalarinin ne kadar etkin calisacagi olacak. KAYNAKLAR • Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) Aralık 2025 Fenolojik Değerlendirme (Saha Araştırması) Raporu – Hububat ve bakliyat ürünlerinde ekiliş eğilimleri, bölgesel ürün desenleri ve saha gözlemleri • Ahmet Güldal – TMO Genel Müdürü açıklamaları Buğday üretim alanlarındaki artış, rekolte beklentisi ve alım hazırlıklarına ilişkin değerlendirmeler • Amerika Tarım Bakanlığı (USDA) Türkiye Pamuk ve Ürünleri Güncelleme Raporu (2025/2026 Sezonu) Pamuk üretim tahminleri, tüketim, ithalat–ihracat verileri ve tekstil sektörüne ilişkin analizler • Bölgesel saha gözlemleri ve üretici beyanları (GAP, Ege, Çukurova, İç Anadolu ve diğer üretim havzalarından ürün deseni değişimleri, su kısıtı ve maliyet etkileri) • Ulusal Pamuk Konseyi açıklamaları Pamukta maliyet–fiyat dengesi ve prim desteği taleplerine ilişkin değerlendirmeler