#Geleneksel Mimari

GİRESUN İL ÖZEL İDARESİ’NDEN TARİHİ NECATİBEY KONAĞI’NA ANLAMLI DOKUNUŞ

GİRESUN İL ÖZEL İDARESİ’NDEN TARİHİ NECATİBEY KONAĞI’NA ANLAMLI DOKUNUŞ Giresun’un tarihî yerleşim alanlarından Zeytinlik Semti’nde bulunan Necatibey Konağı, Giresun İl Özel İdaresi tarafından yürütülen restorasyon çalışmasıyla yeniden ayağa kaldırılıyor. 20. yüzyılın başlarında inşa edilen, geçmişte Necatibey İlkokulu olarak da kullanılan yapı, KDV dâhil 20 milyon liralık yatırımla kentin kültür ve turizm hafızasına yeniden kazandırılacak. ZEYTİNLİK’İN KORUMA ALTINDAKİ TARİHİ DOKUSU Giresun’un en eski yerleşim alanlarından biri olan Zeytinlik Semti, kentin tarihî konut dokusunu bugüne taşıyan en önemli bölgeler arasında yer alıyor. Taş duvarları, bahçeli konakları, dar sokakları, geleneksel mimari karakteri ve çok kültürlü geçmişiyle öne çıkan semt, Giresun’un şehir kimliğinde özel bir yer tutuyor. Zeytinlik Semti, 17 Mayıs 1991 tarihli ve 1029 sayılı Trabzon Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararıyla tescillenen 3. derece kentsel sit alanı niteliğiyle Giresun’un koruma altındaki tarihî bölgeleri arasında bulunuyor. Günümüzde bölgede 80 tescilli ev yer alıyor. Eski adıyla Gogora Mahallesi olarak bilinen Zeytinlik, yaklaşık iki asırlık tarihî konut dokusuyla kentin hafızasını taşıyor. Zeytinlik Evleri, Avrupa’dan getirilen yapı malzemeleri, bahçeli konut düzeni, özgün kapı ve pencere biçimleri, Marsilya kiremitleri, peçi sobaları ve mahalle ölçeğinde korunmuş mimari dokusuyla Giresun’un en özgün tarihî alanlarından birini oluşturuyor. Rumlar ile Türklerin uzun yıllar birlikte yaşadığı bölge, yalnızca mimari bir değer değil, aynı zamanda kentin sosyal ve kültürel hafızasını taşıyan güçlü bir yerleşim alanı olarak öne çıkıyor. NECATİBEY KONAĞI 20. YÜZYIL BAŞI SİVİL MİMARİ ÖRNEĞİ Bu tarihî dokunun dikkat çeken yapılarından biri olan Necatibey Konağı, 20. yüzyılın başlarında inşa edilen sivil mimari örnekleri arasında gösteriliyor. Kültür Envanteri kaydında Osmanlı dönemi kültür varlığı olarak sınıflandırılan yapı, konak/köşk türünde kayıtlı bulunuyor. Zeytinlik’in tarihî konut bütünlüğü içinde yer alan Necatibey Konağı, çevresindeki tescilli evlerle birlikte semtin mimari kimliğini tamamlayan yapılardan biri olarak dikkat çekiyor. Yapının taşıdığı mimari değer, yalnızca cephe ve yapı karakteriyle sınırlı kalmıyor; konak, Giresun’un sosyal yaşamından eğitim hafızasına uzanan çok katmanlı geçmişiyle de öne çıkıyor. KONAKTAN OKULA UZANAN KENT HAFIZASI Necatibey Konağı, geçmişte Necatibey İlkokulu olarak kullanıldı. Bir dönem öğrencilerin eğitim gördüğü bina, bu yönüyle Giresun’da birçok kuşağın hafızasında okul kimliğiyle yer aldı. Yapının adı, yerel hafızada “Necati Bey” ismiyle birlikte anılıyor. Konağın ilk sahibi, yaptıranı ve burada yaşayan ailelere ilişkin bilgiler yerel anlatımlarda farklı biçimlerde aktarılıyor. Ancak bu bilgiler kamuya açık resmî arşiv, tapu kaydı veya koruma kurulu tescil fişi üzerinden kesinleşmiş durumda değil. Bu nedenle yapının sahiplik geçmişi ve “Necati Bey” isminin kaynağı, haber metninde kesin tarihî hüküm olarak değil, yerel rivayet düzeyinde ele alınıyor. Buna rağmen Necatibey adı, yapının hem mahalle hafızasında hem de Giresun’un eğitim geçmişinde güçlü bir karşılık buluyor. RESTORASYON SÜRECİ 2022’DE RESMÎ KAYITLARA GİRDİ Necatibey Konağı’nın restorasyon süreci, Giresun Valiliği’nin 20 Aralık 2022 tarihli açıklamasıyla resmî kayıtlara geçti. Açıklamada, İl Özel İdaresine ait olan tarihî Necatibey İlkokulu binasının restore edilerek turizme kazandırılması amacıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına devredileceği belirtildi. Valilik açıklamasında, söz konusu devir için 7,5 milyon lira kaynak ayrıldığı bildirildi. Bu kayıt, Necatibey Konağı’nın restorasyon sürecinin kamu eliyle planlanan ve resmî zemine oturtulan bir kültürel miras çalışması olduğunu ortaya koydu. Restorasyon sürecinde yatırım tutarı zaman içinde güncellendi. Giresun İl Özel İdaresi’nin son paylaşımında çalışmanın KDV dâhil 20 milyon liralık bütçeyle tamamlanma aşamasına geldiği ifade edildi. ÇALIŞMA TAMAMLANMA AŞAMASINA GELDİ Necatibey Konağı’nda yürütülen restorasyon çalışması, yapının özgün mimari karakterini korumayı hedefliyor. Cephe düzeni, ahşap öğeler, pencere yapısı, taşıyıcı unsurlar ve iç mekân ayrıntıları aslına uygun biçimde ele alınıyor. Daha önce kamuoyuna yansıyan bilgilerde çalışmanın büyük bölümünün tamamlandığı belirtilmişti. İl Özel İdaresi’nin son paylaşımı ise restorasyonun tamamlanma aşamasına geldiğini ortaya koydu. Bu çalışma, yalnızca bir tarihî binanın onarımı olarak değil, Zeytinlik Semti’nin bütüncül tarihî dokusunu güçlendiren koruma adımı olarak değerlendiriliyor. Konağın yeniden ayağa kaldırılması, semtin kültür ve turizm potansiyelini artıracak önemli başlıklardan biri olarak öne çıkıyor. ZEYTİNLİK ÜZERİNE AKADEMİK ÇALIŞMALAR DA DİKKAT ÇEKİYOR Zeytinlik Semti, yalnızca yerel hafızada değil, akademik ve kültürel miras çalışmalarında da özel başlıklardan biri olarak ele alınıyor. Gazanfer İltar’ın “Giresun’da Tarihi Bir Yerleşke: Zeytinlik” adlı kitabı, Giresun Valiliği İl Özel İdaresi Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü yayını olarak 2020 yılında yayımlandı. Zeytinlik üzerine yapılan akademik ve yerel tarih çalışmalarında bölgenin konut dokusu, göç hafızası, sosyal yaşam izleri ve sivil mimari karakteri Giresun’un korunması gereken kültürel mirası olarak değerlendiriliyor. Bu çerçevede Necatibey Konağı’nın restorasyonu, tekil bir yapı müdahalesinin ötesinde, Giresun’un tarihî yerleşim dokusunu geleceğe taşıyan daha geniş bir koruma anlayışının parçası olarak öne çıkıyor. GEÇMİŞLE GELECEK ARASINDA YENİ BAĞ Necatibey Konağı, restorasyonun tamamlanmasıyla Giresun’un tarihî mirasını görünür kılan yapılardan biri olarak yeniden işlev kazanacak. Geçmişte konak, ardından okul olarak kullanılan yapı, yeni dönemde kültür ve turizm odaklı değerlendirilerek kent yaşamına yeniden katılacak. Zeytinlik’in tarihî evleriyle birlikte Necatibey Konağı da Giresun’un geçmişini bugüne taşıyan güçlü yapılardan biri olmayı sürdürecek. Giresun İl Özel İdaresi’nin çalışması, yalnızca bir tarihî yapıyı onarmakla kalmayacak; kentin hafızasında yer etmiş bir eseri gelecek kuşaklara aktaracak.