Bu tür davranışlarda; aşırı önemsenme ihtiyacı, hak görme duygusu, kontrol yanılsaması, statü arayışı ve narsisistik özellikler birlikte görülebilir.
SOSYAL MEDYADA “ÇİZİKLİ YÖNETİM” PROVOKASYONU
YENİ Parti Giresun İl Yönetimi henüz yetkili organlarca kamuoyuna açıklanmadan, üzerinde İl Başkanı Dr. Gökhan Şenyürek’in adı bulunan 30 kişilik bir liste sosyal medyada dolaşıma sokuldu. Herhangi bir resmî görevi bulunmadığı belirtilen bir kişinin, listedeki 12 ismin üzerini çizerek kalan 18 kişiyi adeta “yeni yönetim” ilan etmesi tepki çekti. Paylaşım yalnızca yetki aşımı değil; örgütsel iradeyi yönlendirmeye, insanları itibarsızlaştırmaya ve belirsizlik üzerinden güç üretmeye dönük bir girişim görüntüsü verdi.
YENİ Parti’nin Giresun’daki kuruluş çalışmalarını Kurucu İl Başkanı Dr. Gökhan Şenyürek yürütürken, sosyal medyada kaynağı ve resmî niteliği bulunmayan bir “yönetim kurulu listesi” paylaşıldı.
Görselde “Başkan Gökhan Şenyürek” ve “Yönetim Kurulu Asıl” başlıkları kullanılarak 30 kişinin adına yer verildi. Ardından toplam 12 kişinin üzeri siyah çizgilerle çizildi. Böylece geriye 18 kişilik bir “yönetim” bırakıldı.
Ancak görselde YENİ Parti’nin amblemi, yetkili organ kararı, tarih, sayı, imza ya da resmî açıklamaya ilişkin herhangi bir unsur bulunmuyor. Buna rağmen İl Başkanı Şenyürek’in adının en üstte kullanılması, kişisel müdahaleyle hazırlanmış görsele kurumsal bir belge görüntüsü kazandırma çabası olarak değerlendirildi.
BELİRSİZLİĞİ KONTROL ETME YANILSAMASI
Yeni kurulan siyasi yapılarda görev dağılımı tamamlanıncaya kadar doğal bir belirsizlik yaşanır. Bazı kişiler bu belirsizliği kabullenmek yerine, kendilerince liste hazırlayarak sonucu önceden belirledikleri izlenimini vermeye çalışabilir.
Psikolojide bu tutum, kesin karar verme yetkisi bulunmadığı hâlde süreci kontrol edebildiğine inanma veya çevresine bu izlenimi verme çabasıyla açıklanabilir.
SOSYAL MEDYA GÖRÜNÜRLÜĞÜNÜ SİYASİ GÜÇ SANMAK
Sosyal medyada sık paylaşım yapmak, bir siyasi partide görev veya karar yetkisi kazandırmaz. Ancak bazı kişiler görünürlüğü yetkiyle, paylaşım sayısını siyasi etkiyle ve oluşturduğu söylentiyi örgütsel güçle karıştırabilir.
Bu davranışın temelinde çoğu zaman karar mekanizmasının dışında kalmayı kabullenememe, dikkatin merkezinde bulunma isteği ve sürece dâhil olduğu görüntüsünü koruma çabası bulunur. Böylece kişi, gerçek bir görev üstlenmeden tartışmanın merkezine yerleşmeye ve örgütün gündemini kendi paylaşımı üzerinden belirlemeye çalışır.
“GRANDİYÖZ KENDİLİK SUNUMU VE SÖZDE OTORİTE KURMA DAVRANIŞI”
Bu davranış birkaç psikolojik kavramla açıklanabilir:
Grandiyözite: Kişinin gerçekte sahip olmadığı güç, önem ve yetkiyi kendisine atfetmesi.
Hak görme duygusu: Karar verme yetkisi bulunmadığı hâlde kimlerin görev alacağına kendisinin karar verebileceğini düşünmesi.
Narsisistik örüntü: Kendini sürecin merkezine yerleştirme, başkalarının üzerinde belirleyici olma ve görünürlük üzerinden önem kazanma çabası.
Kontrol yanılsaması: Kontrol edemediği örgütsel bir süreci liste hazırlayarak yönetebildiği görüntüsünü oluşturması.
Simgesel iktidar gösterisi: İsimleri çizerek “seni kabul ediyorum, seni dışlıyorum” mesajı vermesi.
İlgi ve statü arayışı: Resmî bir görevi olmadığı hâlde tartışmanın merkezine yerleşerek kendisini karar mekanizmasının parçası gibi göstermesi.
Rol sınırı ihlali: Bir kurumda kendisine verilmeyen görevi ve yetkiyi fiilen kullanmaya kalkışması.
Amerikan Psikiyatri Birliğine göre grandiyözite, aşırı beğenilme ihtiyacı ve hak görme düşüncesi narsisistik kişilik bozukluğunda görülebilen özelliklerdir.
Ancak “kişilik bozukluğu” denilebilmesi için bu özelliklerin uzun süredir devam etmesi, hayatın farklı alanlarında görülmesi ve işlev kaybına yol açması gerekir.
Tanıyı yalnızca ruh sağlığı uzmanı koyabilir.
Kişi, bütün kanıtlara rağmen gerçekten resmî karar yetkisine sahip olduğuna inanıyorsa “grandiyöz sanrı” ihtimali klinik olarak incelenebilir.
Fakat sanrı; yalnızca kibirli, haddini aşan veya manipülatif davranmak değildir. Psikoz bağlamında değerlendirilmesi gereken çok daha ağır bir belirtidir.
PSİKOLOJİK AÇIDAN: YETKİSİZLİĞİ GRANDİYÖZ GÖRÜNÜRLÜKLE KAPATMA ÇABASI
Yetkisi bulunmadığı hâlde bir siyasi partinin yönetimini belirlemeye kalkışmak, psikolojik açıdan “grandiyöz kendilik sunumu ve sözde otorite kurma davranışı” olarak değerlendirilebilir.
Kişi, gerçekte sahip olmadığı karar gücünü kendisine atfederek örgütsel sürecin merkezinde bulunduğu görüntüsünü üretmektedir.
Bu yöntem, “kabul eden, eleyen ve cezalandıran kişi benim” mesajı taşıyan simgesel bir iktidar gösterisidir.
Kişi böylece kendisine ait olmayan bir yetkiyi kullanırken başkalarının siyasi konumları üzerinde belirleyici olduğu izlenimini yaratmaya çalışmaktadır.
Bu tür davranışlarda; aşırı önemsenme ihtiyacı, hak görme duygusu, kontrol yanılsaması, statü arayışı ve narsisistik özellikler birlikte görülebilir.
Özellikle gerçek bir örgütsel görev yerine sosyal medya görünürlüğü üzerinden güç devşirilmeye çalışılması, kişinin yetkisizliğini yapay bir otorite gösterisiyle telafi etme çabasına işaret eder.