Özel otoparklarda ülke genelinde ortak bir saatlik tavan fiyat bulunmuyor; denetimler ise bağlı olunan odaya ve belediyelere göre farklılık gösteriyor. Ücretlerin önceden ilan edilmesi zorunluyken, Giresun'da 2026 tarifesine ulaşılamaması şeffaflık sorunu yaratıyor.
OTOPARK ÜCRETLERİNDE TEK TAVAN YOK, DENETİM YETKİSİ DAĞINIK
ÖZEL OTOPARKLARDA ÜLKE GENELİNDE ORTAK SAATLİK FİYAT SINIRI BULUNMUYOR; ANCAK TARİFE, İLAN VE DENETİM KURALLARI VAR
Şehir merkezlerinde özel otopark ücretlerinin kısa süreli kullanımlarda dahi yüksek rakamlara çıkması, fiyatların hangi kurala göre belirlendiğini gündeme getiriyor.
Mevzuat incelendiğinde Türkiye genelindeki bütün özel otoparklar için geçerli “0–1 saat en fazla şu kadar, sonraki saatler şu kadar artırılır” şeklinde merkezi bir ücret tarifesinin bulunmadığı görülüyor.
Buna karşılık özel otoparkların tamamen denetimsiz bir fiyatlandırma alanında faaliyet gösterdiğini söylemek de doğru değil. İşletmenin hukuki statüsüne göre ticaret ve sanayi odaları, esnaf ve sanatkâr odaları, belediyeler ve tüketici mevzuatı kapsamında Ticaret Bakanlığı'nın farklı yetki ve denetim alanları bulunuyor.
ÜLKE GENELİNDE ORTAK BİR SAATLİK OTOPARK TARİFESİ YOK
Mevcut düzenlemelerde özel otoparklar için Türkiye çapında uygulanacak tek bir saatlik ücret sınırı belirlenmiş değil.
Bu nedenle Ankara, İstanbul, Giresun veya başka bir ilde özel otoparkların aynı saatlik fiyatı uygulaması zorunlu değil.
Ancak bazı mal ve hizmetlerde azami fiyat tarifesi oluşturulmasına ilişkin yasal mekanizma bulunuyor.
5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu kapsamında ticaret ve sanayi odaları, üyeleri tarafından sunulan bazı mal ve hizmetler için azami fiyat tarifeleri belirleyebiliyor. TOBB'un yürürlükteki mevzuatı içerisinde de “Azami Fiyat Tarifeleri Yönetmeliği” yer alıyor. (TOBB)
Bu tarifeler oluşturulmuşsa işletmenin tarifedeki azami bedelin üzerinde ücret uygulaması mümkün değil.
GİRESUN TİCARET VE SANAYİ ODASININ DA TARİFE YETKİSİ VAR
Giresun Ticaret ve Sanayi Odasının resmi internet sitesinde fiyat tarifelerinin nasıl oluşturulduğu açık biçimde belirtiliyor.
Odanın açıklamasına göre ilgili mal veya hizmetler için yönetim kurulu meslek komitesinin görüşünü alıyor, gerektiğinde uzman kişi ve kuruluşlara başvuruyor ve hazırlanan tarife oda meclisinin onayına sunuluyor.
Onaylanan tarifeler yürürlüğe girdikten sonra belediye, mülki idare amirliği ve Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğine bildiriliyor.
Belediye veya mülki idare amirinin tarifeye itiraz etme hakkı da bulunuyor. (giresuntso.org.tr)
Dolayısıyla özel bir işletmenin fiyatlandırılması yalnızca “işletme istediği rakamı yazar” şeklinde açıklanabilecek kadar basit bir sistem değil.
Ancak Giresun'da 2026 yılı özel otopark hizmetlerine özgü yayımlanmış bir azami fiyat tarifesine açık internet kaynaklarında ulaşılamaması, tüketici açısından önemli bir şeffaflık sorunu oluşturuyor.
ESNAF STATÜSÜNDEKİ İŞLETMELERDE AYRI TARİFE SİSTEMİ BULUNUYOR
Özel otopark işletmesinin esnaf ve sanatkâr statüsünde olması halinde ise 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamındaki tarife sistemi devreye giriyor.
Bu sistemde fiyat tarifelerinin ilgili meslek kuruluşları üzerinden hazırlanması ve onaylanması mümkün.
Bu nedenle aynı şehirde faaliyet gösteren iki otoparkın hukuki statüsüne bağlı olarak tabi olduğu tarife ve denetim mekanizması da farklılaşabiliyor.
Bu yapı fiyat denetimini vatandaş açısından karmaşık hale getiriyor.
FİYATIN ÖNCEDEN AÇIKÇA GÖSTERİLMESİ ZORUNLU
Otopark ücretleri açısından ikinci önemli düzenleme tüketici mevzuatında bulunuyor.
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'a dayanan Fiyat Etiketi Yönetmeliği yalnızca marketlerdeki ürünleri değil, tüketiciye sunulan hizmetlerin tarife ve fiyat listelerini de kapsıyor.
Yönetmelikte hizmetlerin satış fiyatının tüketicinin bilgilendirilmesi amacıyla tarife veya fiyat listesinde gösterilmesi öngörülüyor. Satış fiyatı da vergiler dahil peşin fiyat olarak tanımlanıyor. (Tüketici Ticaret Bakanlığı)
Bu nedenle bir otoparkta;
0–1 saat,
1–2 saat,
2–3 saat,
günlük ücret
gibi fiyatların hizmet alınmadan önce tüketicinin kolaylıkla görebileceği biçimde ilan edilmesi gerekiyor.
Aracını otoparka bırakan kişinin çıkışta daha önce görmediği bir ücretle karşılaşması, fiyatın yalnızca yüksek olması meselesinden farklı olarak tüketici mevzuatı açısından da incelenebilecek bir durum.
YÜKSEK FİYAT TEK BAŞINA TARİFE İHLALİ ANLAMINA GELMİYOR
Örneğin bir özel otoparkın 0–1 saat için 200 TL ücret belirlemiş olması, tek başına bu rakamın hukuka aykırı olduğunu göstermiyor.
Bunun belirlenebilmesi için önce işletmenin;
ticaret ve sanayi odasına mı,
esnaf ve sanatkâr odasına mı kayıtlı olduğu,
faaliyet alanı için onaylanmış bir azami tarife bulunup bulunmadığı,
varsa tarifedeki üst sınırın ne olduğu
tespit edilmeli.
Onaylanmış azami tarife 200 TL'nin altındaysa tarife aşımı gündeme gelir.
Azami tarife bulunmuyorsa fiyat serbest piyasa şartlarında belirlenebilir; buna rağmen fiyatın tüketiciden gizlenmesi veya farklı ücret tahsil edilmesi yine denetim konusu olabilir.
DENETİM TEK KURUMDA TOPLANMIŞ DEĞİL
Otopark ücretlerinin denetiminde tek bir kurum bulunmuyor.
Ticaret ve sanayi odasına kayıtlı işletmelerde oda tarifeleri, esnaf statüsündeki işletmelerde esnaf teşkilatı tarifeleri, belediyeye ait otoparklarda belediye meclisi tarafından belirlenen ücretler, tüketicinin fiyat konusunda bilgilendirilmesinde ise 6502 sayılı Kanun ve Fiyat Etiketi Yönetmeliği uygulanıyor.
Bu yapı, hukuken bir denetim mekanizması bulunmasına rağmen uygulamada vatandaşın hangi fiyatın geçerli olduğunu kolayca öğrenememesine yol açıyor.
GİRESUN'DA TARİFENİN KAMUYA AÇIKLANMASI GEREKİYOR
Giresun Ticaret ve Sanayi Odasının resmi açıklamasında azami fiyat tarifelerinin hazırlanmasına ilişkin ayrıntılı bir prosedür bulunmasına rağmen, özel otoparkların 2026 yılında hangi saatlik üst sınıra tabi olduğuna ilişkin açık ve kolay ulaşılabilir bir tarife kamuoyuna sunulmuş görünmüyor. (giresuntso.org.tr)
Bu nedenle Giresun'daki özel otoparklar açısından;
2026 yılı azami otopark tarifesi bulunup bulunmadığının, varsa 0–1 saatten 24 saate kadar ücretlerin ve hangi işletmelerin bu tarifeye tabi olduğunun kamuoyuna açık şekilde yayımlanması gerekiyor.
Böyle bir uygulama hem tüketicinin ödediği ücretin mevzuata uygunluğunu kontrol etmesini sağlar hem de kurallara uygun çalışan işletmeler açısından fiyat tartışmalarını ortadan kaldırır.
Mevzuatın ortaya koyduğu sonuç net:
Özel otoparklarda Türkiye genelinde tek bir saatlik tavan fiyat yok. Ancak tarife belirleme, fiyatı açıkça ilan etme ve denetim mekanizmaları mevcut. Sorun, bu mekanizmaların şehir bazında parçalı olması ve geçerli tarifelerin tüketici tarafından kolaylıkla görülememesi.