Giresun'un Tirebolu ilçesi Ortaköy köyünde, üreticilere fındıkta verim ve kaliteyi artırmak amacıyla doğru budama ve gübreleme eğitimi verildi. Teknik personelin uygulamalı eğitiminde toprak analizine dayalı bakımın önemi vurgulandı.
FINDIKTA VERİMİ ARTIRMANIN YOLU DOĞRU BUDAMA VE GÜBRELEMEDEN GEÇİYOR
Giresun'un Tirebolu ilçesine bağlı Ortaköy köyünde fındık üreticilerine budama ve gübreleme eğitimi verildi. İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü teknik personelinin uygulamalı olarak gerçekleştirdiği eğitimde, daha verimli ve kaliteli fındık üretimi için doğru bakım yöntemleri anlatıldı. Tarım ve Orman Bakanlığının teknik yayınları ve bilimsel araştırmalar ise özellikle ocaklardaki dal sayısının düzenlenmesi, yaşlı dalların yenilenmesi ve toprak analizine dayalı gübrelemenin önemini ortaya koyuyor.
Giresun İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, fındık üretiminde verim ve kaliteyi artırmak amacıyla üreticilere yönelik eğitim çalışmalarını sürdürüyor. Bu kapsamda Tirebolu İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü teknik personeli tarafından Ortaköy köyünde "Fındık Budama ve Gübreleme Eğitimi" gerçekleştirildi.
Eğitimde üreticilere doğru budama teknikleri, gübreleme yöntemleri, verim artırıcı uygulamalar ve bahçe bakım süreçleri hakkında teorik ve uygulamalı bilgiler aktarıldı. Üreticilerin öğrendikleri teknikleri doğrudan bahçelerinde uygulayabilmeleri amacıyla saha çalışmasına da yer verildi.
Fındığın yalnızca gübre verilerek değil, ocak düzeninin korunması, yaşlanan dalların yenilenmesi, güneşlenmenin artırılması ve bitkinin ihtiyaç duyduğu besin maddelerinin doğru zamanda uygulanmasıyla daha verimli yetiştirilebileceği vurgulandı.
BİLİMSEL ARAŞTIRMA: DOĞRU BUDAMA FINDIĞIN VERİMİNİ VE KALİTESİNİ ARTIRABİLİYOR
Tarım ve Orman Bakanlığı Fındık Araştırma Enstitüsünün yayımladığı bilimsel araştırmalar, budamanın yalnızca bahçenin düzenli görünmesini sağlayan bir bakım işlemi olmadığını ortaya koyuyor.
Enstitünün TAGEM tarafından desteklenen, 2010-2014 dönemini kapsayan "Yaşlı Fındık Bahçelerinde Yenileme Budamalarının Verim ve Kaliteye Etkisinin Belirlenmesi" araştırmasında Giresun ve Ordu'daki farklı yükselti kuşaklarında bulunan fındık bahçeleri incelendi.
Giresun'da Tombul, Ordu'da ise Palaz ve Çakıldak çeşitleri üzerinde yapılan çalışmada ocaklardaki dal sayısının azaltılması ve farklı budama uygulamalarının etkileri değerlendirildi.
Araştırmada dal sayısının azaltıldığı ocaklarda verimin yanı sıra meyve ağırlığı, iç ağırlığı, meyve iriliği ve iç oranı gibi kalite özelliklerinde iyileşmeler belirlendi. Şiddetli taç budamasının ise deneme koşullarında yıllık sürgün gelişimini teşvik ettiği ve verimi artırdığı bildirildi.
Bununla birlikte araştırmanın sonuçları, her fındık ocağında aynı miktarda dal kesilmesi veya her bahçede şiddetli budama yapılması gerektiği anlamına gelmiyor. Uygulanacak yöntem; bahçenin yaşı, çeşidi, dal sıklığı, gelişme durumu ve teknik değerlendirmeye göre belirlenmeli.
FINDIK OCAĞINDA KAÇ ANA DAL BULUNMALI?
Fındık Araştırma Enstitüsünün yetiştirme tekniği yayınlarında ocak dikim sisteminde ana dal sayısının genel olarak 6-8 arasında tutulması öneriliyor.
Ancak bu sayı bahçenin dikim düzenine, çeşidine ve gelişme koşullarına göre değerlendirilmeli.
Ocakta gereğinden fazla dal bulunması, dalların birbirini gölgelemesine, hava dolaşımının azalmasına ve bitki besin maddelerinin çok sayıda sürgün arasında paylaşılmasına neden olabiliyor.
Buna karşılık dengeli bir ocak düzeni, güneş ışığının dallara daha iyi ulaşmasını ve bakım işlemlerinin kolaylaşmasını sağlıyor.
ÜRETİCİYE ÖNERİ: Budamaya başlamadan önce ocaktaki ana dalları sayın. Dalların yaşını, gelişme durumunu, birbirini gölgeleyip gölgelemediğini değerlendirin. Fazla dalları rastgele kesmek yerine ocak yapısını koruyacak bir budama planı oluşturun.
BUDAMAYA HANGİ DALLARDAN BAŞLANMALI?
Giresun İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün teknik yayınlarına göre budamada öncelikle kuruyan, hastalanan, kırılan, yaşlanan ve gelişimi zayıflayan dallar değerlendirilmelidir.
Ocağın iç kısmına yönelerek diğer dallarla sıkışıklık oluşturan dalların çıkarılması da güneşlenme ve havalanma açısından önem taşıyor.
Budamada dikkat edilmesi gereken bir diğer konu, verimden düşen yaşlı ana dalların genç sürgünlerle kademeli olarak yenilenmesi.
Yaşlı dalların tamamının birden uzaklaştırılması yerine, ocağın üretim kapasitesi korunarak yenileme yapılması gerekiyor.
Fındık Araştırma Enstitüsü, çıkarılacak ana dalların dipten, tırnak bırakılmadan ve diğer dallara zarar verilmeden kesilmesini öneriyor.
ÜRETİCİYE ÖNERİ: Kuru, kırık, hastalıklı ve birbirine sürtünen dalları öncelikle belirleyin. Ana dal çıkarırken düzgün kesim yapın. Ocağın tüm verimli dallarını aynı yıl uzaklaştırmayın.
DİP SÜRGÜNLERİ NEDEN TEMİZLENMELİ?
Fındık bitkisi her yıl çok sayıda dip sürgünü oluşturabiliyor.
Bu sürgünler kontrolsüz bırakıldığında ocak içerisinde sıkışıklık oluşturuyor ve ana dalların kullandığı su ile besin maddelerine ortak oluyor.
Fındık Araştırma Enstitüsünün teknik açıklamalarında dip sürgünü temizliğinin sonbaharda ve mayıs sonu-haziran başında olmak üzere yılda en az iki kez yapılması öneriliyor.
Ancak yaşlı veya hastalıklı ana dalların yerine yeni dal yetiştirilmesi gerekiyorsa uygun konumdaki sağlıklı bir dip sürgünü bırakılarak geliştirilebiliyor.
ÜRETİCİYE ÖNERİ: Bütün dip sürgünlerini düşünmeden temizlemeyin. Önce yenilenmesi gereken ana dalları belirleyin. Gelecekte ana dal olarak kullanılacak sağlıklı sürgünleri koruyun, gereksiz olanları temizleyin.
FINDIKTA BUDAMA İÇİN EN UYGUN DÖNEM NE ZAMAN?
Tarım ve Orman Bakanlığının teknik yayınlarında fındıkta ana budama için sonbahar dönemi öne çıkıyor.
Budamaya genellikle bitkinin aktif gelişmesinin durduğu, yaprakların büyük bölümünün döküldüğü dönemde başlanması öneriliyor.
Budama zamanının belirlenmesinde hava koşullarının da dikkate alınması gerekiyor.
Özellikle yüksek rakımlı, sert kış koşullarına sahip bahçelerde uygulama zamanı yerel iklim şartlarına göre değerlendirilmelidir.
ÜRETİCİYE ÖNERİ: Takvim tarihine bakarak bütün bahçelerde aynı gün budamaya başlamayın. Bitkinin dinlenme dönemine girmesini, yaprak dökümünü ve beklenen hava koşullarını dikkate alın.
TOPRAK ANALİZİ YAPMADAN GÜBRELEMEK EKONOMİK KAYBA NEDEN OLABİLİR
Fındıkta verimliliği etkileyen önemli uygulamalardan biri de doğru gübreleme.
Ancak her bahçenin toprak yapısı ve besin maddesi ihtiyacı aynı değil.
Tarım ve Orman Bakanlığının teknik yayınlarına göre uygulanacak gübrenin çeşidi ve miktarı, toprak ve gerektiğinde yaprak analizleri sonucunda belirlenmeli.
Toprakta yeterli bulunan bir besin maddesinin gereğinden fazla verilmesi, üretim maliyetini artırabileceği gibi bitkinin beslenme dengesini de bozabiliyor.
Giresun topraklarının birçok alanda asidik özellik göstermesi nedeniyle özellikle toprak pH değerinin bilinmesi önem taşıyor.
ÜRETİCİYE ÖNERİ: Gübre satın almadan önce bahçenizin toprak analizini yaptırın. Komşu bahçede kullanılan gübre miktarını kendi bahçeniz için doğrudan örnek almayın.
TOPRAK NUMUNESİ NASIL ALINMALI?
Fındık Araştırma Enstitüsünün laboratuvar bilgilendirmesine göre numune alınırken bahçenin eğimi, yükseltisi, drenajı ve toprak yapısı dikkate alınmalı.
Toprak özellikleri birbirinden önemli ölçüde farklı olan alanlardan ayrı numuneler alınması öneriliyor.
Temsilî örnekleme için bahçenin farklı noktalarından, köklerin yayıldığı dal izdüşümü çevresinden toprak alınmalı.
Enstitünün numune alma talimatında 0-20 santimetre ve 20-40 santimetre olmak üzere iki farklı derinlikten örnek alınması, aynı derinliğe ait örneklerin kendi aralarında karıştırılarak ayrı numuneler oluşturulması belirtiliyor.
Yol kenarı, gübre yığını, su birikintisi bulunan alanlar ve bahçenin genel yapısını temsil etmeyen noktalardan numune alınmaması gerekiyor.
ÜRETİCİYE ÖNERİ: Numunenin üzerine köy, bahçe, tarih ve örnekleme derinliği bilgilerini yazın. Farklı derinliklerden alınan toprakları birbirine karıştırmayın.
KASIM AYINDA FINDIK BAHÇELERİNE HANGİ GÜBRELER VERİLEBİLİR?
Giresun İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün sonbahar bakım önerilerinde, analiz sonuçlarına göre ihtiyaç duyulan fosforlu ve potasyumlu gübrelerin sonbahar-kış döneminde uygulanabileceği belirtiliyor.
Toprak koşullarının uygun olması ve analizde ihtiyaç belirlenmesi halinde yanmış hayvan gübresi ve kireç uygulamaları da bu dönemde planlanabiliyor.
Fosfor ve potasyum uygulamalarında gübrelerin yalnızca ocak merkezine dökülmesi yerine, köklerin yararlanabileceği dal uçlarının izdüşümü çevresine uygun yöntemle verilmesi öneriliyor.
Bununla birlikte fosfor, potasyum ve kireç her yıl otomatik olarak uygulanması gereken girdiler değil. Uygulama gerekliliği ve sıklığı analiz sonuçlarına göre belirlenmeli.
AZOTLU GÜBREYİ KASIM AYINDA VERMEK DOĞRU MU?
Fındık Araştırma Enstitüsü ve Giresun İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün genel azotlu gübreleme önerilerinde azot uygulaması ilkbahar dönemine yerleştiriliyor.
Tavsiye edilen toplam azot miktarının ilk bölümü genellikle mart ayında, kalan bölümü ise mayıs sonu-haziran başında uygulanıyor.
Böylece azotun bitkinin aktif gelişme dönemindeki ihtiyacıyla uyumlu kullanılması amaçlanıyor.
Giresun İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, azotlu gübrenin dal uçlarının izdüşümü altında 30-40 santimetre genişliğindeki banda serpilerek 5-10 santimetre toprak derinliğine karıştırılmasını öneriyor.
ÜRETİCİYE ÖNERİ: Kasım ayında azotlu gübreyi gelişigüzel uygulamayın. İlkbahar gübreleme programınızı analiz sonucu ve teknik personelin önerisiyle hazırlayın.
KİREÇ HER FINDIK BAHÇESİNE GEREKLİ Mİ?
Toprak asitliği, fındık yetiştiriciliğinde bitki besin maddelerinin alınabilirliğini etkileyen önemli faktörlerden biri.
Ancak her fındık bahçesine kireç verilmesi gerektiği söylenemez.
Kireç ihtiyacı, toprağın pH değeri ve diğer analiz sonuçlarına göre belirlenmeli.
Gereksiz veya fazla kireç uygulaması toprakta besin maddelerinin alınabilirliğini olumsuz etkileyebilir.
Bu nedenle kireçleme kararı, yalnızca bölgenin genel toprak yapısına değil, üreticinin kendi bahçesine ait analiz sonuçlarına dayanmalı.
KÜLLEME VE DAL ZARARLILARINA KARŞI BAHÇE TEMİZLİĞİ ÖNEMLİ
Doğru budama, fındık ocaklarında güneşlenme ve hava dolaşımının artmasına katkıda bulunuyor.
Sıkışık ve havasız ocakların düzenlenmesi, özellikle nemli koşullarda gelişebilen bazı mantari hastalıkların yönetimi açısından önem taşıyor.
Giresun İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün sonbahar bakım önerilerinde hastalıklı bitki artıklarının uzaklaştırılması, bulaşık dip sürgünlerinin temizlenmesi ve zararlıların bulunduğu dalların uygun şekilde bahçeden çıkarılması tavsiye ediliyor.
Kurum, sonbahar döneminde fındık küllemesine karşı rutin kimyasal mücadele önermiyor.
ÜRETİCİYE ÖNERİ: Hastalıklı dalları sağlıklı budama artıklarından ayırın. İlaçlama gerekip gerekmediğine yalnızca gözleme dayanarak karar vermeyin; zararlı tespiti ve güncel teknik tavsiyeleri esas alın.
ÜRETİCİ İÇİN SONBAHAR VE İLKBAHAR BAKIM TAKVİMİ
Tarım ve Orman Bakanlığının teknik yayınlarında yer alan genel yetiştiricilik önerileri şu şekilde özetleniyor:
| Dönem | Yapılabilecek bakım |
|---|---|
| Eylül–Ekim | Bahçe gözlemi, dip sürgünü kontrolü, toprak analizi planlaması |
| Kasım–Aralık | Yaprak dökümüne göre budama, gerektiğinde fosfor-potasyum ve kireç uygulamaları |
| Ocak–Şubat | Dinlenme dönemi bakım ve analiz sonucuna uygun kışlık gübreleme |
| Mart | Analize göre azotlu gübrenin ilk uygulaması |
| Mayıs sonu–Haziran başı | Azotlu gübrenin ikinci uygulaması ve dip sürgünü temizliği |
| Yaz dönemi | Hastalık ve zararlı takibi, su stresi kontrolü, hasat öncesi bahçe bakımı |
Takvim, iklim koşulları ve bahçenin durumuna göre değişebilen genel bir rehber niteliğinde. Uygulanacak gübre miktarları ve budama yoğunluğu her bahçe için ayrıca belirlenmeli.
TİREBOLU'DAKİ EĞİTİMLER SAHADA UYGULAMAYLA DESTEKLENİYOR
Tirebolu Ortaköy köyünde gerçekleştirilen eğitim, bilimsel yetiştiricilik yöntemlerinin doğrudan üreticiye aktarılması açısından önem taşıyor.
İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü teknik personeli tarafından verilen teorik bilgilerin sahada uygulamalı olarak gösterilmesiyle üreticilerin doğru budama ve gübreleme yöntemlerini öğrenmesi hedefleniyor.
Giresun İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, fındıkta kalite ve verimliliği artırmaya yönelik eğitimlerin devam ettiğini bildirdi.
Fındık Araştırma Enstitüsünün bilimsel çalışmaları da uygun ocak düzeni, yenileme budaması ve doğru bitki beslemenin ürün verimi ve kalite özellikleri üzerinde etkili olabildiğini ortaya koyuyor.
.
KAYNAK: Giresun İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Tirebolu Ortaköy Fındık Budama ve Gübreleme Eğitimi açıklaması; Tarım ve Orman Bakanlığı Fındık Araştırma Enstitüsü yetiştirme tekniği yayınları; TAGEM destekli "Yaşlı Fındık Bahçelerinde Yenileme Budamalarının Verim ve Kaliteye Etkisinin Belirlenmesi" araştırması; Giresun ve Samsun İl Tarım ve Orman Müdürlüklerinin teknik yetiştiricilik yayınları.